Juridische / statutaire informatie - KNVvK - Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Koude

Juridische / statutaire informatie

Juridische informatie

Conflictsituaties en aansprakelijkheden

Algemene voorwaarden zijn een preventieve juridische basis voor de bedrijfsvoering

Overgenomen en bewerkt uit het Praktijkboek voor de Koudetechniek

deel I -hoofdstuk IV.

Ondernemers ontkomen er niet aan hun zaken juridisch goed te regelen. Hierbij zijn de Algemene leverings- en reparatievoorwaarden zeer belangrijk. Deze voorwaarden zijn opgesteld door de NVKL.

Hoewel de voorwaarden een groot aantal rechten en verplichtingen van zowel de leverancier als de afnemer aangeven, kan niet worden gesteld dat de ondernemer door het hanteren van de algemene voorwaarden volledig juridisch is ingedekt. Er kunnen zich situaties voordoen waarbij de voorwaarden niet tot een oplossing leiden. Het op een juiste wijze hanteren van de voorwaarden kan daarentegen wel preventief werken.

Zo zal bij het uitbrengen van een offerte de voorwaarden aan de potentiële afnemer dienen te worden overlegd en in de offerte zelf dient te worden vermeld dat leveranties (zowel van zaken als ook van diensten) volgens de algemene voorwaarden zullen plaatsvinden.

Zodra de offerte wordt geaccepteerd, is er sprake van een overeenkomst, waarvan de inhoud voor een belangrijk deel wordt gevormd door de algemene voorwaarden.

Het mag duidelijk zijn dat het aanbeveling verdient om de inhoud van deze voorwaarden te kennen, door deze goed door te lezen.

Van de algemene voorwaarden, zoals deze in de branche gehanteerd worden, kan op verschillende punten worden afgeweken. Daarbij moet dan wel in het oog worden gehouden dat de afwijkingen niet in strijd komen met de bepalingen uit de wet.

Hoe te handelen bij conflictsituaties

Als er tussen leverancier en afnemer over welke levering dan ook een conflictsituatie ontstaat, dient eerst duidelijk te zijn waarover het conflict gaat. Daartoe dient een chronologische inventarisatie te worden gemaakt over hetgeen omtrent de levering heeft plaatsgevonden. Indien de betreffende levering, waaruit het conflict is voortgevloeid, schriftelijk is overeengekomen en daarbij de algemene voorwaarden van toepassing zijn verklaard, dient nagekeken te worden of het contract alsmede de voorwaarden een oplossing voor het conflict kunnen bieden.

Als de afnemer of leverancier niet volgens de overeenkomst heeft gehandeld, moet dit hem schriftelijk meegedeeld worden.

Het verdient vanaf een zeker moment geen aanbeveling meer telefonisch in discussie te gaan of te trachten telefonisch afspraken ter oplossing van het conflict te maken. Het zal in een later stadium altijd moeilijk, zo niet onmogelijk zijn om mondelinge verhandelingen te bewijzen.

Aangeraden wordt de rechten en het verweer te ‘reserveren’ door de schriftelijke uiteenzetting aan de andere partij af te sluiten met de zinsnede: ‘Onder voorbehoud van alle rechten en weren’.

Door het afsluiten van een dergelijk schrijven met deze zinsnede wordt een voorbehoud gemaakt en kunnen stellingen in een later stadium altijd aangevuld worden. Het dient de aanbeveling in alle gevallen op een zakelijke manier met de andere partij tot een oplossing te komen. Als de overeenkomst niet nagekomen is, is het beter ‘een beetje water bij de wijn te doen’, dan principieel op het standpunt te blijven staan.

Zowel de leverancier als ook de afnemer zijn volgens de wet gehouden de schade, welke zij op elkaar claimen, zo laag mogelijk te houden. Dit kan betekenen dat de leverancier zijn leveringen aan de afnemer niet abrupt kan staken omdat de afnemer een klein deel van zijn verplichtingen niet nakomt.

Deskundige bijstand bij conflict-oplossing

Leidt overleg met de wederpartij niet tot de oplossing van het conflict dan is het raadzaam om deskundige hulp in te roepen.

Dit betekent overigens niet dat direct tot gerechtelijke stappen zal worden overgegaan. De deskundige heeft de taak om te adviseren over specifieke problemen, bijvoorbeeld van technische of juridische aard. Het is belangrijk dat men de opdracht aan de deskundige nauwkeurig omschrijft en schriftelijk vastlegt.

Het is geheel afhankelijk van de aard van het conflict alsmede de aard van de wederpartij welke deskundige ingeschakeld kan worden.

Bij een technische aangelegenheid kan de hulp worden ingeroepen van:

  1. de branche-organisatie indien de afnemer een leek is op het terrein van koudetechniek;
  2. het College van Bindend Advies der NVKL (CBA), indien de wederpartij een collega-afnemer dan wel -leverancier op het gebied van koudetechniek is.

Bij het inschakelen van een technisch deskundige dienen de volgende beperkingen in acht genomen te worden:

  • De deskundige dient onpartijdig te zijn, naar eer en geweten en geheel onafhankelijk zijn mening te geven. De deskundige is bij voorkeur niet verbonden aan een installatiebedrijf, fabrikant en/of handelsbedrijf uit de branche.
  • De deskundige mag niet als raadgevend bureau in opdracht van een opdrachtgever koeltechnische en/of luchtbehandelings- en isolatieprojecten ontwerpen en bouwen; dit ter voorkoming van het moeten oordelen over collega/concurrenten.

Momenteel worden dit soort werkzaamheden al of niet in samenwerking met juristen, onder meer uitgevoerd door:

  • Het College van Bindend Advies der NVKL (CBA) te Zoetermeer;
  • P.W. Vlaskamp B.V. Refrigeration Consultancy te Sleeuwijk
  • KWA Bedrijfsadviseurs te Amersfoort;
  • TNO Milieu, Energie en Procesinnovatie, afd. Koudetechniek en Warmtepompen te Apeldoorn;
  • Technische Universiteit Delft, Faculteit WbMt, Sectie Koudetechniek en Klimaatregeling te Delft.

Gaat het om een conflict waarbij sprake is van niet of niet tijdig nakomen en/of betaling dan kan de hulp van een jurist worden ingeroepen.

Beslechting van geschillen via onafhankelijke instanties

In geval het conflict niet op een minnelijke wijze kan worden opgelost en derhalve een onafhankelijk oordeel gewenst is dan geldt het zelfde als bij het inroepen van deskundige bijstand. Over het geschil dient dan een oordeel te worden gevraagd van een met betrekking tot dat geschil deskundige instantie. Zo is behalve voor onderlinge conflicten tussen NVKL-leden, een Raad van Arbitrage de aangewezen instantie om tussen deskundige partijen over een technisch geschil te beslissen. Daarnaast kunnen partijen overeenkomen dat een onafhankelijke deskundige wordt aangesteld om een voor partijen bindend advies (uitspraak) uit te brengen.

Men kan de burgerlijke rechter vragen een oordeel te geven, indien het gaat om een juridisch probleem. Een juridisch probleem is bijvoorbeeld aanwezig als voor beide partijen niet duidelijk is wat overeengekomen is. In een dergelijk geval worden vaak deskundigen ingeschakeld, omdat een rechter vaak ‘een leek’ is op technisch gebied.

Het mag duidelijk zijn dat hier niet alle denkbeeldige conflictsituaties kunnen worden behandeld. Indien u twijfelt over het inroepen van de juiste deskundige, kunt u zich voor advies wenden tot de NVKL.

Geschillen en rechtspraak

Het merendeel van geschillen kan het beste aan de gewone rechter worden voorgelegd, als geen oplossing ‘in der minne’ te krijgen is. In beginsel is de rechter van de woonplaats van gedaagde bevoegd. Partijen kunnen echter in de leveringsvoorwaarden afspreken dat de rechter van de woonplaats van de leverancier bevoegd is, omdat het anders erg lastig zou zijn voor een bedrijf dat afnemers door het gehele land heeft.

In veel gevallen is de Rechtbank de bevoegde instantie. De partijen zijn dan verplicht een advocaat te nemen. Is er echter een bedrag van ƒ 5000,- of minder in het geding, dan moet men voor het Kantongerecht procederen. Dit laatste kan ook zonder advocaat.

De kantonrechter is daarnaast bevoegd in alle huur-, huurkoop-, pacht- en arbeidszaken.

Geschillenregeling

In de algemene voorwaarden of in een individueel contract kan een geschillenregeling worden opgenomen.

Deze geschillenregeling kan bijvoorbeeld inhouden dat de woonplaats van de eisende partij bepalend zal zijn voor de keuze van de rechter, of er kan een plaats worden genoemd bij welke rechtbank mogelijke geschillen worden voorgelegd. Daarnaast kan men bepalen dat een geschil niet voor de rechter zal komen, maar aan arbitrage of bindend advies onderworpen zal zijn met als voorbeeld het College van Bindend Advies der NVKL (CBA).

Voorbeeld rechterkeuze:

‘Alle geschillen betreffende de totstandkoming, de uitleg of de uitvoering van de order, alsmede elk ander geschil, terzake van of in verband met de order, hetzij juridisch, hetzij feitelijk, geen uitgezonderd, zullen uitsluitend worden berecht door de bevoegde rechter te ...’.

Arbitrage

Partijen kunnen overeenkomen dat een mogelijk geschil onderworpen is aan arbitrage. Arbitrage is enkel te verkiezen boven de gewone rechter, indien specifieke deskundigheid vereist is en dus niet in het geval van bijvoorbeeld een eenvoudige incassozaak.

In het geval van arbitrage worden door partijen arbiters, ook wel scheidslieden genoemd, aangewezen. Deze arbiters zijn particuliere personen die niet in het rechterlijk ambt werkzaam zijn, maar die krachtens bijzondere opdracht van partijen rechtspreken in geschillen.

Men kan het volgende overeenkomen:

  • arbitrage, voordat er een geschil is ontstaan, ‘een arbitraal beding’,   of:
  • arbritage nadat het geschil is ontstaan ‘een compromis

Voorbeeld arbitrageclausule:

‘Alle geschillen uit deze overeenkomst worden beslecht door middel van arbitrage volgens het arbitragereglement van...’.

Er wordt veel gebruik gemaakt van arbitrage vanwege het veelvuldig opnemen van een arbitraal beding in de algemene voorwaarden en het instellen van vaste scheidsgerechten voor bepaalde kringen van handel, bedrijf en sport.

Nadelen zijn:

  • de onbekendheid van de arbiter-niet-jurist met recht en rechtsvragen (soms gecompenseerd door bijstand van een jurist);
  • de extra kosten van het honorarium van het scheidsgerecht (gedeeltelijk vergoed door de overheid 50-50).

Indien arbitrage overeengekomen is, zal de gewone rechter zich onbevoegd verklaren, mits partijen zich op het overeengekomene beroepen.

Bindend advies

Naast arbitrage, als alternatief voor de gewone rechter, heeft men ook de mogelijkheid geschillen te onderwerpen aan een bindend advies. Dit moeten partijen, liefst schriftelijk, met opgave van kosten etc., overeenkomen. In het geval van bindend advies, vraagt men het College van Bindend Advies de NVKL (CBA) om deskundigen aan te wijzen. Hierdoor is de procedure sneller en goedkoper dan arbitrage.

Het niet-nakomen van het bindend advies, door een partij, levert een wanprestatie op, waarmee men zich tot de gewone rechter kan wenden.

Een ‘bindend advies’ kan genoemd worden als een clausule in het contract of overeengekomen worden tijdens het rijzen van een geschil. Voorbeelden van de clausule en/of de overkomst van ‘bindend advies’ zijn op te vragen bij de branche-organisaties.

Productaansprakelijkheid

De Wet aansprakelijkheid voor producten met gebreken is van toepassing op alle producten die na 1-1-1990 in het verkeer zijn gebracht. De ‘producent’ is altijd aansprakelijk voor een gebrek in zijn product en hoeft dus geen schuld te hebben (= risico-aansprakelijkheid). Deze aansprakelijkheid kan niet contractueel worden beperkt of uitgesloten. Alleen ‘tussen producenten onderling’ kan aansprakelijkheid worden beperkt.

Als producent wordt aangemerkt de fabrikant van het eindproduct en de producent van een grondstof of onderdeel, mits dit de oorzaak vormt van de aansprakelijkheid.

Gebrekkig is een product dat niet de veiligheid verschaft die men op grond van de omstandigheden ervan mag verwachten.

Voor vergoeding komt in aanmerking de schade verband houdende met dood of lichamelijk letsel en schade aan of vernieti ging van andere zaken dan het product zelf (= zaakschade), mits bestemd voor privé-gebruik. Dus zaakschade die ontstaat in de sfeer van beroep of bedrijf valt niet onder de risico-aansprakelijkheid.

Er geldt een wettelijke drempel, de franchise, van 500 Euro. Een schadebedrag dat lager is, wordt geheel niet vergoed, een hoger bedrag geheel wel.

Schade aan het milieu

Het in het bezit hebben van de nodige milieu-vergunningen, ontslaat de bezitter niet van de aansprakelijkheid voor schade toegebracht aan het milieu. De vervuiler betaalt!

Schade geleden door de werknemer

Mits er een verband bestaat tussen de geleden schade van de werknemer en de lokalen, gereedschappen en werktuigen waarin of waarmee de werknemer werkt, is de werkgever aansprakelijk voor lichamelijk letsel of materiële schade die de werknemer lijdt, tenzij er sprake is van grove schuld van de werknemer, of in het geval van een overmachtssituatie.

Schade geleden door de werkgever door toedoen van de werknemer

In het geval dat door een toerekenbare onrechtmatige daad van de werknemer schade wordt toegebracht aan een derde, is de werkgever daarvoor samen met de werknemer hoofdelijk aansprakelijk ten aanzien van deze derde.

In de onderlinge verhouding, tussen werkgever en werknemer, hoeft de werknemer echter alleen in de schadevergoeding bij te dragen indien de schade het gevolg was van opzet of roekeloosheid van de werknemer.

Gedragslijnen

Samenvattend gelden in het algemeen als gedragslijnen bij voorkomende conflicten:

  • Probeer een conflict te voorkomen door onderling overleg.
  • Probeer z.g. principiële conflicten te vermijden.
  • Pleeg bij een (dreigend) conflict overleg met een in aanmerking komende branche-organisatie (NVKL, VERAC, VNI, NEKOVRI).
  • Stel vast of de kosten voortvloeiend uit het (langs juridische weg) oplossen van een conflict wel gerechtvaardigd zijn t.o.v. de mogelijk optredende materiële en immateriële schade.
  • Bedenk dat het inhuren van een deskundige, ieder voor zich of gezamenlijk, vele malen goedkoper is dan een rechtszaak.
  • Indien het een conflict rond de techniek of uitvoering van het geleverde betreft, verdient het de aanbeveling gezamenlijk een onafhankelijk deskundige aan te stellen.
  • Pas wanneer men het niet eens wordt over een gezamenlijke deskundige, kan iedere partij voor zich overwegen zelf een deskundige in de arm te nemen.