November 10a najaarseditie 2009

Thema: Ventilatie energiezuinig koelen en ventileren

Nieuw bestuur Luka presenteert nieuwe beleidsdoelstellingen

Tijdens de laatste ledenvergadering in het weekend van 19 september j.l. hebben de Luka leden ook de nieuwe beleidsdoelstellingen van het nieuwe Luka-bestuur goedgekeurd. Daarbij is gekozen voor een heldere, duidelijke koers in de jaren 2009-2012 om het kwaliteitstreven in het complete kanalensysteem nog meer inhoud en fundamenten te geven. In dezer tijden een flinke klus.
Het nieuwe bestuur is sinds mei j.l. actief onder leiding van de nieuwe Luka-voorzitter Marijn Beerens. Doelen van het nieuwe bestuur zijn:
Het systeemcertificaat op grote schaal op laten nemen in de bestekken, het kwaliteitsbewustzijn verhogen bij de Luka-leden. uitstroom van gekwalificeerde Luka (hulp)-monteurs voorkomen en onderlinge handel tussen Luka-leden stimuleren.
De nieuwe doelstelling zijn in de ledenvergadering goedgekeurd. Er wordt veel verwacht van het nieuwe Systeemcertificaat. Doordat het garant staat voor luchtdichtheid van het complete kanaalsysteem is het van groot belang dat deze eis in de bestekken opgenomen gaat worden.

Ventilatie vereist meer aandacht én waardering

Ventilatie staat op dit moment volop in de belangstelling. Op het symposium van Alusta, dat op 5 november in Etten-Leur plaatsvindt, zullen deskundigen nieuwe inzichten toevoegen aan dit actuele onderwerp. Zo zal Wil de Gids van TNO een lezing houden over de waardering van ventilatie en infiltratie in de nieuwe EnergiePrestatieNormering. En adviseur Atze Boerstra zal antwoord geven op de vraag of je ziek kunt worden van ventilatie.
Kwaliteit van systemen, gezondheid van bewoners, energiebesparing en comfort; het zijn allemaal aspecten die tegenwoordig meteen ter sprake komen als over ventilatiesystemen gesproken wordt. Het zijn ook thema’s die veelvuldig het nieuws halen. Vandaar dat Alusta op haar jaarlijkse symposium een viertal deskundige sprekers heeft gevraagd om nieuwe informatie over deze actuele thema’s te geven.
Het symposium wordt gehouden in het auditorium op de bovenste verdieping van het Alusta kantoor in Ellen-Leur.

Meer informatie: www.alusta.com

Sociale partners profileren zich met Arbocatalogus

De sociale partners van de Installatie- en Isolatiebranches, de Koudetechniek- en Luchtbehandeling profileren zich met de eerste twee onderwerpen van de Arbocatalogus. De arbeidsinspectie heeft nu naast “Werken op hoogte” ook het onderwerp Werken (z)onder spanning” goedgekeurd. Hierin staat beschreven hoe deze bedrijfsactiviteiten praktisch, veilig, gezond en volgens de wettelijke eisen kunnen worden uitgevoerd. De sociale partners, werkgeversorganisaties Uneto-VNI, NVKL en VIB en werknemersorganisaties FNV Bondgenoten, CNV Bedrijvenbond en De Unie, verenigd in I&I Mens en Werk, werken nauw samen om de Arbocatalogus aan te vullen met andere relevante onderwerpen.
Door middel van deze, op de praktijk gestoelde en toegespitste oplossingen, streven ze naar een branche waarin veilig, gezond en met plezier wordt gewerkt.
In de Arbocatalogus staan afspraken en praktische oplossingen voor gezond en veilig werken. Met behulp van dit kosteloze en digitale instrument kunnen werkgevers en werknemers dit doel eenvoudig en volgens de regels van de Arbowet bereiken.
Er zijn ook passende hulpmiddelen aan de Arbocatalogus toegevoegd. Zo is er een breed aanbod van tooiboxen voor diverse risico’s.

Meer informatie: www.ii-mensenwerk.nl

200 tijdelijke productiemedewerkers bij Daikin Europe

Voor haar productieprocessen in Oostende zet Daikin Europe N.V. 200 extra productiemedewerkers in op tijdelijke basis. Daarnaast zal het grootste gedeelte van de productielijnen in twee ploegen gaan werken. Daikin Europe neemt deze maatregelen gezien de recente positieve signalen vanuit de markt voor airconditioning en verwarming. Deze zomer werden al positieve signalen in de omzet geconstateerd.
Zo heeft Daikin Europe met succes de hoge temperatuur (HT) warmtepomp Daikin Altherma geïntroduceerd. Daikin Altherma HT is een uniek lucht/waterwarmtepompsysteem voor woningverwarming en warmtapwaterbereiding, dat een efficiënt en duurzaam alternatief is voor de CV-ketel. Ook is Daikin erin geslaagd extra VRV projecten binnen te halen. VRV is één van Daikin Europe’s meest geavanceerde energiezuinige oplossingen voor commerciële toepassingen, die koelen en verwarmen combineren. Hierdoor heeft men besloten om eind augustus voor een aantal productielijnen een tweeploegendienst in te voeren en vijftig tijdelijke productiekrachten voor een periode van drie maanden in te huren.

Meer informatie: www.daikineurope.com

Fost-air installatietechniek

Alex Noordzij, sinds 2001 werkzaam bij Fost-air installatietechniek, is per 1 oktober benoemd tot Adviseur klimaattechniek voor zowel Fost-air installatietechniek als Revolvair. In deze functie is Noordzij primair bezig met het adviseren op klimaattechnisch gebied. Zijn vorige werkzaamheden binnen Fost-air installatietechniek zullen overgenomen worden door Cor van der Vliet (projectmatig) en Gregory Foster (bedrijfsleiding).

Méér ventileren moet!

De fabrikanten van balansventilatiesystemen hebben met veel interesse kennisgenomen van de onderzoeksresultaten van het GGD-onderzoek naar het effect van de verbetermaatregelen in woningen en met balansventilatie in de Amerfoortse wijk Vathorst en de concrete maatregelen van het college van burgemeester en wethouders en de betreffende woningcorporaties en ontwikkelaars. De fabrikanten juichen deze maatregelen toe, omdat zij er van overtuigd zijn dat onderhoudscontracten en vooral het bouwen van woningen met te openen ramen tot meer tevreden bewoners van woningen met balansventilatie had geleid en daardoor veel commotie omtrent deze ventilatiemethode voorkomen was. In combinatie met de initiatieven uit de ventilatiebranche om de deskundigheid omtrent ventilatiesystemen te vergroten en kwaliteit van installaties te kunnen borgen, zoals de onlangs geïntroduceeerde VentilatiePrestatieKeuring, zijn de fabrikanten ervan overtuigd dat de toepassing van balansventilatie zal blijven bijdrage aan een comfortable binnenmilieu in woningen in Nederland.

UNETO-VNI: Opleveringsinspectie nodig bij (balans-)ventilatie

UNETO-VNI, de ondernemersorganisatie van de installatiebranche, vindt dat een opleveringsinspectie nodig is om problemen met (balans-)ventilatiesystemen in woningen te voorkomen. De organisatie betreurt het, dat het Ministerie van VROM, ondanks jarenlang aandringen van UNETO-VNI, pas recent heeft toegezegd om eisen te stellen aan bijvoorbeeld het geluidsniveau van deze installaties. UNETO-VNI reageert hiermee op de berichtgeving over problemen in diverse nieuwbouwprojecten met (balans-)ventilatiesystemen kunnen volgens UNETO-VNI worden voorkomen door bij oplevering van nieuwbouwwoningen ook de installaties op te leveren. Dat laatste gebeurt op dit moment nog zelden. Bij deze oplevering moet volgens de ondernemersorganisatie onder andere de ventilatiehoeveelheid - de hoeveelheid lucht die in en uit d woning wordt geblazen - en het geluidsniveau worden gemeten. De opleverinspectie moet volgens UNETO-VNI vervolgens ook helder worden vastgelegd voor bewoners en gemeenten.
Wat betreft het geluidsniveau, een van de meest genoemde klachten van bewoners, constateert UNETO-VNI dat zij al jaren pleit voor een geluidsnorm van 30 dB in de woning. De ondernemingsorganisatie vindt het wrang om te constateren dat het Ministerie van VROM pas recent heeft besloten om deze geluidsnorm binnenkort in het Bouwbesluit op te nemen.

Meer informatie: www.uneto-vni.nl

Rucon Ventilatoren genomineerd voor onderscheiding

Het Financieele Dagblad reikt in november de FD Gazellen Award 2009 uit. Ondanks de recessie schreef een recordaantal ondernemers zich in voor de FD Gazellen, een prijs voor de snelst groeiende bedrijven van Nederland. Hoewel Rucon Ventilatoren B.V. zich niet zelf heeft aangemeld, is zij toch genomineerd voor deze onderscheiding.
Rucon Ventilatoren B.V. is als één van de weinige bedrijven, volledig gespecialiseerd in ventilatoren. Rucon biedt pasklare oplossingen voor zowel grote als kleine ventilatieprojecten, waardoor een breed productenprogramma ter beschikking staat. Daarnaast heeft Rucon Ventilatoren B.V. niet alleen de specialistische kennis van ventilatoren en luchtbeheersing maar ook van warmteterugwinning en draagt specifieke oplossingen aan voor de werksegmenten: industrie, utiliteitsbouw, woningbouw. intra en parkeergarages. Op 3 november zal bekend gemaakt worden wie zich daadwerkelijk tot de gelukkige winnaars van de FD Gazellen Award mag rekenen.

Blijvend tekort aan engineers in TI branche?

Uit onderzoek van HRM@WORK blijkt dat de technische-installatiebranche een tekort aan engineers verwacht tot 201l. Via een Linkedin poll hebben relaties van HRM@WORK hun verwachtingen aangegeven voor wat betreft de behoefte aan engineers. Verreweg de meerderheid (83%) van de respondenten verwacht dat er een blijvend tekort zal zijn. Slechts zestien procent denkt van niet. Telefonische interviews van HRM@WORK met directieleden in de technische-installatiebranche bevestigen dit beeld in versterkte mate.
HRM@WORK onderschrijft de uitkomst van het onderzoek. “Wij merken dat in de TI-branche het aantal technisch inhoudelijke functies gelijk blijft of stijgt. Die stijging zien we met name in technisch beheer, service en onderhoud. Het aantal functies dat niet direct met techniek te maken heeft, daalt.” aldus HRM@WORK.
HRM@WORK biedt werkzoekenden MBO/HBO en TU vacatures binnen de werktuigbouwkunde en sanitaire installatietechniek.

Meer informatie: www.hrmatwork.nl

Nijburg Industrie Groep breidt haar activiteiten uit

Fair® Luchtbehandeling is de naam van de nieuw opgerichte B.V. Al een langere tijd was er de behoefte binnen de groep om luchtbehandelingskasten toe te voegen aan haar activiteiten. Hiermee is de Nijburg Groep in staat om van buitenlucht- tot en met het inblaasrooster diensten aan te bieden aan de markt. De installateur kan hiermee de gehele verantwoording van dit traject uit handen geven.
“Het leveringsprogramma van de luchtbehandelingskasten kan de gehele markt bedienen van de utiliteit, gezondheidszorg, winkel- en sportcentra, hotels, zwembaden, woonsector en lichte industrie. Door het modulaire concept en de flexibele ontwerpmogelijkheden is voor bijna alle situaties een oplossing te bieden.”
“De duurzame, koudebrugvrije luchtbehandelingskasten met componenten van hoogwaardige kwaliteit bieden onder andere diverse mogelijkheden voor warmteterugwinning of efficiënt energieverbruik, indien gewenst voorzien van een complete regeling.”

Meer informatie: www.fair-Iuchtbehandeling.nl

Duco en Gezond Bouwen en Wonen organiseren seminars

In november organiseert Duco in samenwerking met Gezond Bouwen en Wonen een reeks gratis seminars “Natuurlijke ventilatie, gezondheid en energiewinst in de bestaande bouw” voor belangstellenden uit de bouwbranche. Voor de seminars wist Duco zeer deskundige sprekers te strikken. Henk Zieremans (Advies buro ACW), Ir Harm Valk (Adviesburo Nieman), Sander Brand en Arjan Gooijer (Van Schagen Architecten) belichten de thema’s vanuit hun jarenlange kennis en ervaring.
Tijdens het seminar wordt toelichting gegeven bij thema’s als ventilatie en EPA-Iabeling, EPBD en ventilatienormen in renovatie. Aan de hand van praktijkvoorbeelden wordt ondermeer aangetoond hoe concepten als de nul-energiewoning met verbetering van ventilatie in de bestaande woningvoorraad gerealiseerd kunnen worden. En hoe bouwfysisch goede woningen met een sterke beeldkwaliteit kunnen samengaan.

Meer informatie: www.duco.eu

Innovatieprijs van Energievakbeurs voor BioClina-mat

Navos Klimaattechniek heeft er de Innovatieprijs van de Energievakbeurs 2009 gewonnen. Het Delftse bedrijf zegt ruim 35 procent energie te kunnen sparen met de capillaire klimaatmatten van BioClina. De uit polypropyleenbuisjes bestaande mat verwarmt en koelt ruimten via vloeren, wanden en plafonds.
De capaciteit van de matten is groot, omdat de onderlinge afstand tussen de capillaire buisjes gering is en de afstand tot bovenkant vloer klein. De installatiehoogte is minimaal 5 millimeter. Volgens Navos kan het systeem zo dezelfde hoeveelheid warmte afgeven als vloerverwarming, terwijl de temperatuur van het aangevoerde water 8 tot 10 ºC. is. De gevoelstemperatuur is 2 tot 3 ºC. hoger dan de temperatuur in de ruimte. Het energiegebruik kan dus omlaag De BioClina-klimaatmatten worden gebruikt in combinatie met een HR-ketel, een warmtepomp of zonnecollectoren.
De mat is bovendien ongevoelig voor corrosie en heeft een zeer lange levensduur. De jury voor de Innovatieprijs koos het systeem van Navos uit 31 inzendingen.

Meer offerteaanvragen, minder werk

De helft van de elektrotechnische installatiebedrijven voorziet dit jaar een omzetdaling. Men krijgt veel offerteaanvragen, maar het scoringspercentage en de marge dalen sterk. Dit blijkt uit het onlangs verschenen Marketingrapport Installatiebranche E-sector 2009 van Van Es Marketing Services.
Dit jaar verwacht ruim de helft van de elektrotechnische installatiebedrijven het jaar af te sluiten met een omzetdaling ten opzichte van 2008. Als gevolg van de tegenvallende omzet verwacht de helft van de ondernemers dit jaar ook een daling van het netto bedrijfsresultaat. In 2010 is er sprake van enig herstel; over het nog komende jaar verwacht 31 procent een omzetdaling. Hierbij dient wel te worden opgemerkt dat de omzet in 2010 wordt vergeleken met het slechte jaar 2009.
Het verkrijgen van opdrachten vergt meer tijd en moeite. Door de sterke daling in de nieuwbouwmarkt richten steeds meer grote installatiebedrijven zich op de veel kleinschaligere onderhoudsmark. De ondernemers zien de beste mogelijkheden in de renovatie- en onderhoudsmarkt en toepassingen op het gebied van duurzame energiesystemen en domotica.

Meer informatie: www.marktdata.nl

Nieuwe algemeen-directeur EPEE

Na negen jaren als algemeen directeur van de vereniging voor de Europese verwarmings-, koel- en vriesindustrie, the European Partnership for Energy and the Environment (EPEE) is Friedrich P. Busch per 1 oktober met pensioen gegaan. Zijn opvolger is Andrea Voigt, die sinds vijftien jaar actief is in de branche. Eerst als marketingmanager voor ISCEON® koelmiddelen van het Franse chemiebedrijf Rhodia en sinds negen jaar bij het PR en vertaalbureau AMV Communication.

Revolv-air

Sinds 1 oktober versterkt Aad Langstraat het team van Revolv-air. Langstraat is van grote toegevoegde waarde door zijn jarenlange ervaring op de markt van luchtbehandeling. Aad Langstraat zal door zijn relationele netwerk en expertise bijdragen aan de verbreding van de bekendheid van de Revolv-air producten.

Uitreiking J.E. StorkAir Prijs 2009

Voor afstudeerders van alle opleidingen aan Christelijke Hogeschool Windesheim stelt JE. StorkAir voor het vijfde achtereenvolgende jaar een prijs beschikbaar van 2.500 euro; de JE. StorkAir Prijs voor Toegepast Onderzoek in Luchtmanagement.
In een jurybijeenkomst zijn drie onderzoeken genomineerd die in aanmerking komen voor de JE. StorkAir Prijs 2009, die op 12 november in het bedrijfspand van JE. StorkAir wordt uitgereikt.
De jury bestaat uit voorzitter Kamminga, voorzitter Vereniging FME-CWM en leden Mr.Drs. JWE. Spies, lid Tweede Kamer der Staten Generaal (CDA), Drs. F.W Smit, directeur stimuleringregionale economie Kamer van Koophandel Oost Nederland, Ing. J.N.M. Bijman, Coördinator Opleidingen TVVL en Ir. P.G. van Riet Paap, voormalig manager general affairs JE. StorkAir/mede-oprichter JE. StorkAir Prijs.
Genomineerd zijn Danny Roelofsen en Laura de Roo (Vraaggestuurde Ventilatie), Hilco Hiemstra en Miriam Visserman (Ventilatie in de woningbouw) en Erik ten Kate en Johan Zelhorst (Advanced Sensorless Brushless DC Motor Controller).
De JE. StorkAir Prijs is voortgekomen uit het in 2003 gesloten convenant tussen JE. StorkAir en Christelijke Hogeschool Windesheim. De prijs is bedoeld om onderzoek naar en belangstelling voor luchtmanagement te stimuleren.

Eurovent Certification

Erik Melquiond is directeur van Eurovent Gertification Gompany (EGG) geworden.
Hij volgt Jacques Benoist op, die op 30 juni 2009 met pensioen ging.

Alfa Laval Groningen: Europees kenniscentrum Luchtwarmtewisselaars

Ing. Dick Havenaar - Voorzitter redactie RCC Koude & Luchtbehandeling

Inleiding
In 2007 nam Alfa Laval het bijna 100 jaar oude Helpman B.V. uit Groningen over. Direct na de overname waren insiders bezorgd dat er kennis verloren zou gaan als gevolg van de integratie van Helpman in de multinational Alfa Laval.
Niets bleek minder waar. Lambert Bouwmeester, general manager van Alfa Laval Groningen B.V., spreekt met veel passie over de nieuwe koers die is uitgezet na de overname van Helpman B.V. in 2007. Nieuwe ontwikkelingen worden stap voor stap in Groningen gerealiseerd. Door de productkennis, ervaring en ontwikkeling op het gebied van warmtewisselaars die vooral worden toegepast in de koudetechniek en luchtbehandeling, staat de onderneming zowel nationaal en internationaal als prominent bekend in de wereld van de HVAC&R.

“Een belangrijke reden voor de overname van Helpman door Alfa Laval was juist de reputatie van het Groningse bedrijf en de kennis en ervaring van zijn medewerkers”, aldus Lambert Bouwmeester, general manager van Alfa Laval Groningen BV, zoals het oer-Hollandse oude Helpman B.V. vanaf 2007 is gaan heten. In Europa vindt er volgens Bouwmester een consolidatie plaats van ondernemingen die warmtewisselaars ontwikkelen en produceren. Hij verwacht dat er in Europa door overnames en sanering ongeveer vier dominante spelers in de markt overblijven. Vanwege zijn langdurige Europese ervaring als president van EUROVENT weet Bouwmeester waar hij het over heeft. EUROVENT staat voor European Committee of Air Handling and Refrigeration Equipment Manufacturers.

Kenniscentrum
Groningen is en wordt het kenniscentrum voor productontwikkeling en innovatie van Alfa Laval op het gebied van luchtwarmtewisselaars. Ook de productie hiervan zal plaatsvinden in de fabriek in Groningen. Bouwmeester is bijzonder tevreden dat hij Alfa Laval bereid heeft gevonden om het bedrijf in Groningen een omvangrijke kapitaalinjectie te geven.
Er wordt geïnvesteerd in het laboratorium, waar het noodzakelijk onderzoek wordt uitgevoerd en nieuwe producten worden ontwikkeld, en ook in de productie zelf. Een geheel nieuwe productielijn voor het fabriceren van condensors en drycoolers wordt op dit moment geïnstalleerd. Het gaat om een investering van 1,5 miljoen euro.
Bouwmeester: “We zijn er trots op dat Alfa Laval sinds 2007 kan beschikken over de expertise van een gerenommeerd productiebedrijf voor Air Heat Exchangers in Groningen. Alle nieuwe ontwikkelingen op het gebied van luchtwarmtewisselaars worden dan ook hier door de R&D-afdeling uitgevoerd. Ontwikkelingen voor het ontwerpen van condensors en luchtkoelers met geringe koudemiddelinhoud, en de toepassing van de beste constructie en materialen voor het realiseren van de allerbeste warmteoverdracht, krijgen aandacht.”

Nieuwe productielijn
Op dit moment wordt de laatste hand gelegd aan een splinternieuwe productielijn voor luchtgekoelde condensors. Speciaal voor de Centraal- en West-Europese markten produceert Alfa Laval hier een “heavy duty” versie van de beproefde AlfaBlue-productrange. Afmetingen en toegepaste materialen (koperen pijpen/aluminiumlamellen), geconstrueerd voor optimale warmteoverdracht en beschikbare capaciteit of condensatie en koelvermogen, spelen daarbij een belangrijke rol.
In de ontwerpfase van de ontwikkelde componenten wordt veel aandacht gegeven aan het voor de eindgebruiker belangrijke total costs of ownership.
Hierdoor kan de eindgebruiker goed geïnformeerd en geadviseerd worden over de te verwachten exploitatiekosten van verdampers en condensors, gebaseerd op het type warmtewisselaars in combinatie met de toegepaste elektromotoren.
Energiebesparing door toepassing van EC-motoren zijn hierbij ook van belang. Door de specialisatie van ontwikkeling, ontwerp en productie in Groningen, is er nu een verkooporganisatie opgezet voor alle Alfa Laval-producten die bestaan uit ondermeer een verkoopteam van het in Breda gevestigde Alfa Laval Benelux B.V.
Alfa Laval beschikt momenteel in Europa over vier productiebedrijven voor Air Heat Exchangers Alfa Laval Groningen fungeert binnen de Alfa Laval organisatie als kenniscentrum voor het segment industriële koudetechniek. De productie van luchtwarmtewisselaars in Groningen richt zich dan ook met name op industriële luchtkoelers en condensors voor alle denkbare toepassingen en koudemiddelen inclusief NH₃, CO₂ en koolwaterstoffen en diverse koudedragers (brines).
Daarnaast worden in Groningen de nieuwe AlfaBlue condensors gebouwd voor de belangrijke Centraal- en West-Europese markten.
Ook op terrein van commerciële koeltechniek zijn er volop ontwikkelingen binnen Alfa Laval. Zo is in 2009 een viertal nieuwe producten geïntroduceerd voor commerciële koeltechnische toepassingen. Het betreft de nieuwe serie mini luchtkoelers PLV met drie ventilatormotoren, de vierzijdige uitblazende luchtkoelers AlfaTop, de luchtgekoelde condensors AlfaBlue “Made in Holland” en de luchtgekoelde condensor Alfa-V Single Row. Deze producten zijn beschikbaar voor toepassingen met de huidige serie halogene koudemiddelen.

Meer informatie: www.alfalaval.com

Klik hier voor het complete artikel in PDF formaat

Gekoeld ventileren: een verantwoord alternatief voor topkoeling

Refrigerated ventilation: an alternative for top cooling

Coen Binnerts - Statiq Cooling B.V.

Inleiding
Koeling van gebouwen waar veel geventileerd moet worden of van gebouwen met een hoge koellast, vraagt voor het gebruik van conventionele koelinstallaties veel energie.
Dit leidt tot een verhoogde uitstoot van het broeikasgas CO₂ bij de elektriciteitscentrale. Voor situaties waarin de temperatuur in het gebouw niet-kritisch is en topkoeling een mogelijkheid zou zijn, biedt dauwpuntkoeling, met water als natuurlijk koudemiddel, een energetisch zuiniger en milieuvriendelijk duurzaam alternatief.

In vrijwel alle showrooms, winkels, fitnessruimtes, sporthallen, scholen, vaak voorzien van veel glas, een hoog verlichtingsniveau en groot plat dak, is dauwpuntkoeling toepasbaar. Ook in industriële ruimtes met een grote koellast is het een goed alternatief. Dauwpuntkoeling is gebaseerd op een permanente aanvoer van buitenlucht die op warme dagen, door middel van het verdampen van water wordt afgekoeld. Recirculatie van lucht is bij hierbij niet nodig, verdringingsventilatie is wenselijk. Door dauwpuntkoeling te combineren met warmteterugwinning in de winter, ontstaat een milieu-energiezuinig en duurzaam klimaatsysteem dat het hele jaar door is te gebruiken.

Topkoeling
Topkoeling werkt vaak met recirculatie, balansventilatie en in combinatie met warmterugwinning. Afhankelijk van het type koelinstallatie dat wordt toegepast - directe expansie of een koudwateraggregaat - wordt de lucht tijdens het koelproces droger. Ontvochtigen, afvoer van latente warmte, verhoogt het energie verbruik en kan zelfs resulteren in te droge lucht. (Gedeeltelijke) recirculatie van lucht betekent dat de gehele inhoud van de te conditioneren ruimte moet worden gekoeld. Indien bijvoorbeeld een showroom vier meter hoog is, wordt het gedeelte boven leefniveau (boven de circa 2,2 m) ook gekoeld. Er is dan sprake van een mengconditie, waarbij lucht wordt ingeblazen met een lagere temperatuur. Deze lagere inblaastemperatuur betekent dat het energiegebruik van de koelinstallatie aanzienlijk stijgt en vooral bij een luchtgekoelde installatie zal toenemen op warme dagen, dankzij een oplopende condensatiedruk. Om het benodigde koel vermogen te beperken en het energiegebruik in toom te houden, wordt dikwijls gekozen voor het beperken van de luchtverversing en het zoveel mogelijk gesloten houden van deuren en ramen. Bij winkels en showrooms, die de deuren graag open hebben, wordt geprobeerd door het gebruik van luchtgordijnen het ontsnappen van geconditioneerde lucht te vermijden, maar ook die vragen extra energie.

Verdampingskoeling
Verdampingskoeling is een koelproces waarbij de temperatuur van de toe te voeren ventilatielucht wordt verlaagd door middel van verdampend water (R718). Het is een energetisch gunstig alternatief voor topkoeling, al of niet in combinatie met verdringingsventilatie, balansventilatie en warmteterugwinning in de winter.
Water als koudemiddel is daarbij een natuurlijk en duurzaam alternatief voor koelprocessen met de klassieke koudemiddelen. Dauwpuntkoeling is een vorm van verdampingskoeling waarbij het dauwpunt maatgevend is en niet de natteboltemperatuur. Het dauwpunt is (bij een RV < 100%) lager dan de natteboltemperatuur. In de praktijk zal bij een gelijke temperatuur en vochtigheid van de aangezogen ventilatielucht de uitgaande luchttemperatuur bij dauwpuntkoeling drie tot vier K lager zijn dan bij afkoeling tot de natteboltemperatuur.
De mate van koeling is bij alle vormen van verdampingskoeling afhankelijk van het vocht in de aangezogen lucht. Hoe droger de lucht, hoe hoger het koelvermogen. Onder zomerse condities in Nederland en uitgaande van een maximaal toelaatbare inblaas temperatuur van 22 ºC. kan deze met behulp van de combinatie vrije koeling en dauwpuntkoeling, zo goed als het hele jaar worden bereikt.

Samenvatting
Koeling van gebouwen waar veel geventileerd moet worden of van gebouwen met een hoge koellast, vraagt voor het gebruik van conventionele koelinstallaties veel energie. Dit leidt tot een verhoogde uitstoot van CO₂-broeikasgassen bij de elektriciteitscentrale. Dauwpuntkoeling biedt in veel gevallen een energetisch zuiniger en milieuvriendelijker alternatief. Emissie van koudemiddel is uitgesloten door het ontbreken van een koelinstallatie. Door Dauwpuntkoeling te combineren met warmteterugwinning in de winter, beschikt men over een milieuvriendelijke klimaatsysteem, toepasbaar gedurende het hele jaar.

Summary
Cooling of buildings with a high ventilation rate and/or with a high cooling load, are extremely energy consuming, Dew point cooling is for many of these situations a viable alternative, both from an economic and environmental perspective. No refrigerant is being used and the combination of dew point cooling with heat recovery during the winter results in an environmentally friendly climate system all year around.

Meer informatie: www.statiqcooling.com

Klik hier voor het complete artikel in PDF formaat

Hoe werkt natuurlijke ventilatie?

Ivan Pollet - VLA

Inleiding
Natuvent stelt de gezondheid en het comfort van de bewoner of gebruiker centraal. Het ventilatiesysteem en de kwaliteit ervan spelen daarbij een essentiële rol.
Het hygiënische ventilatiesysteem moet immers zorgen voor een gezonde binnenlucht die permanent wordt ingeademd. Spuivoorzieningen dienen voor het versneld afvoeren van de verontreiniging of het afkoelen van het gebouw.

Correct ventileren begint bij het voldoende luchtdicht maken van de gebouwschil. Een woning wordt luchtdicht gebouwd door de kieren en spleten in de buitenwanden tot een minimum te beperken. Op die manier vermijdt men immers ongecontroleerde ventilatie. Ongecontroleerde ventilatie zorgt voor comfortproblemen, een slechte luchtverversing in het gebouw en een overbodig energieverlies. Een luchtdicht gebouw is bovendien noodzakelijk voor de goede werking van ventilatiesystemen, in het bijzonder bij mechanische ventilatie met warmterecuperatie.

Tweede stap
De tweede belangrijkste ventilatiestap is het voorzien van een kwaliteitsvol ventilatiesysteem. Hierbij kan men kiezen uit een ventilatiesysteem type A, B, C of D. Elk van deze ventilatiesystemen kan op een gecontroleerde en energiezuinige manier verse buitenlucht toevoeren in de leefruimtes, zoals de droge ruimtes woonkamer, slaapkamers en studeerkamer, en de verontreinigde vochtige lucht opnieuw afvoeren uit de functionele ruimtes, zoals de vochtige ruimtes keuken, badkamer, toilet en wasplaats. Afhankelijk van het systeem gebeurt dit op een natuurlijke en/of mechanische manier. Een goede luchttoevoer en -afvoer zijn alleen mogelijk als de lucht gemakkelijk kan doorstromen van de droge ruimtes naar de vochtige ruimtes. Deze zogenaamde overstroomvoorzieningen zijn meestal aanwezig in de vorm van een deurrooster of een spleet onder de deur. In het geval van een spleet onder de deur hanteert men in woningen een spleethoogte van minstens twee centimeter. Gecontroleerd ventileren kan op verschillende manieren. Een onderscheid wordt gemaakt tussen enerzijds ventilatiesystemen die volledig of gedeeltelijk op natuurlijke ventilatie gebaseerd zijn en anderzijds de volledig mechanische ventilatie, meestal aangeduid met systeem D of balansventilatie. Er moet opgemerkt worden dat ook bij natuurlijke ventilatie een balans bereikt wordt tussen het totale toe- en afvoerdebiet. Dezelfde hoeveelheid lucht die de woning binnenkomt, verlaat ook de woning.
De laatste decennia heeft natuurlijke ventilatie een belangrijke evolutie ondergaan. Terwijl vroeger de buitenlucht vooral via kieren, spleten en ramen de woning binnenkwam en weer verliet, gebeurt dit nu op een gecontroleerde manier door middel van aangepaste ventilatieproducten.
Wanneer geopteerd wordt voor natuurlijke hygiënische ventilatie, kan men kiezen tussen drie soorten ventilatiesystemen of -klassen (zie figuur 1)

- Systeem A: natuurlijke luchttoevoer + natuurlijke luchtafvoer
- Systeem B: mechanische luchttoevoer + natuurlijke luchtafvoer
- Systeem C: natuurlijke luchttoevoer + mechanische luchtafvoer

Een ventilatie-luchtstroom ontstaat als gevolg van een drukverschil. Terwijl bij mechanische ventilatie het drukverschil door middel van een ventilator wordt opgewekt, gebruikt natuurlijke ventilatie de krachten die gratis door de natuur ter beschikking worden gesteld, namelijk het thermische effect (schoorsteen- of stackeffect) en het windeffect.
Het schoorsteeneffect komt tot stand door temperatuurverschillen tussen de binnen- en de buitenomgeving. Als gevolg van een hogere luchttemperatuur in de woning, wordt de binnenlucht lichter, waardoor de verontreinigde lucht vanuit de vochtige ruimtes op volledig natuurlijke manier via een schouw kan worden afgevoerd. Aanvullend is er altijd in meer of mindere mate wind aanwezig die zorgt voor een extra drukverschil.
Omdat het drukverschil tussen de buiten- en de binnenomgeving in Nederland meestal 1 Pa
of meer is, wordt een systeem voor natuurlijke ventilatie gedimensioneerd bij 1 Pa drukverschil. Wanneer het debiet bij 1 Pa niet gekend is, kan ook de volgende regel worden gehanteerd: 12 cm² opening levert een luchtdebiet van 1 dm³/s.

Klik hier voor het complete artikel in PDF formaat

Bewoners Mossenest II blij met energiebesparend systeem

Raf Cox - Product manager Buva VLA

Inleiding
In de nieuwbouwwijk Mossenest II in Noordwijkerhout is bewust gekozen voor een ventilatiesysteem met natuurlijke toevoer. Via gevelopeningen wordt ventilatielucht toegevoerd en de gebruikte vuile lucht wordt met een ventilatiebox weer afgevoerd.
Een warmtepompboiler wint een groot deel van de warmte in de afgevoerde lucht terug.

Mossenest II is een in aanbouw zijnde nieuwbouwwijk in Noordwijkerhout aan de oostkant van provinciale weg N206. De wijk zal bestaan uit circa 450 woningen in vier buurten, die elk een eigen karakter hebben, maar toch een onderlinge samenhang vertonen. In een van deze buurten is een project van 51 woningen gerealiseerd waar gekozen is voor een geïntegreerd en energiebesparend systeem voor ventilatie en warm tapwater van Buva (VAS^H2O). De warmte van de ventilatielucht die door de woonhuisventilator uit de woning wordt afgevoerd, wordt teruggewonnen en gebruikt om een warmtepompboiler van 300 liter te verwarmen tot 60 °C. (WM300 van Stiebel Eltron). Zowel in de zomer als in de winter wordt circa zeventig procent van de energie uit de lucht nuttig gebruikt voor verwarming van het tapwater. In combinatie met de toegepaste zelfregelende ventilatieroosters bedraagt de totale epc-reductie van het systeem circa 0,30. De besparing op het gasverbruik kan voor een gemiddelde eengezinswoning oplopen tot dertig procent en dat komt overeen met circa 550 m³ aardgas.
De toevoer van ventilatielucht vindt plaats via ventilatieroosters. Bij dit project is gekozen voor roosters die op het glas worden geplaatst (Fit Stream). De ventilatieroosters zijn standaard voorzien van een zelfregelende klep. Deze zit geïntegreerd in het rooster en is bijna niet zichtbaar. De zelfregelende klep zorgt dat de luchthoeveelheid constant blijft en is dus onafhankelijk van de windsnelheid. Hierdoor wordt tocht in de woning tot een minimum gereduceerd.
De toevoerroosters worden door de kozijnleverancier of de aannemer verwerkt en in de woning aangebracht. In dit project zijn ze geleverd via de glashandel. Begeleiding bij het plaatsen van de roosters is niet nodig, wel zijn de bijbehorende verwerkingsvoorschriften en inbouwdetails geleverd.

Ventilator
Afzuiging van ventilatielucht vindt via kanalen plaats met een ventilator met een capaciteit van 360 m³/h bij een weerstand van 200 Pascal. De woonhuisventilator en de warmtepompboiler zijn geplaatst op zolder, naast de cv-ketel. De warmtepompboiler beschikt over een voorraad vat van 300 liter, waardoor ca. 50 minuten onafgebroken water van 38 ºC. kan worden getapt. Wanneer dit in bepaalde situaties onvoldoende is, neemt de combiverwarmingsketel de warmwatervoorziening over. De warmtepompboiler heeft een cop van 3,69 en is per etmaal gemiddeld zes tot acht uur in bedrijf om het vat op te warmen.
Er zijn drie bedieningen voor de ventilatie toegepast. De hoofdbediening is naast de thermostaat in de woonkamer geplaatst. Daarnaast is er een bediening in de badkamer en een in de keuken. De hoofd bediening wordt gevoed met zwakstroom (12V) vanuit de woonhuisventilator en is voorzien van vijf duidelijke druktoetsen met pictogrammen. Met deze druktoetsen kan het systeem in de gewenste stand worden gezet. Op de bediening wordt dit aangegeven met een led. De overige bedieningen communiceren radiografisch met de hoofd bediening en worden gevoed met een batterij. Ook deze bedieningen zijn voorzien van druktoetsen met pictogrammen. De duidelijke bedieningsunits, voorzien van iconen, maken de bewoners bewust van efficiënt, comfortabel en energiebesparend te ventileren. De laagstand bij afwezigheid en automatische terugval op de hoofdbediening voorkomen overventilatie en daardoor energieverlies.

Klik hier voor het complete artikel in PDF formaat

De toekomst van natuurlijke ventilatie verzekerd

Raf Cox - Product manager Buva VLA kring Natuvent

Inleiding
Eeuwen geleden werden gebouwen reeds voorzien van natuurlijke ventilatiesystemen om de gezondheid van de bewoners en het gebouw te waarborgen.
Hoewel dit gezondheidsaspect in woning- en utiliteitsbouw de voorbije decennia sterk op de achtergrond geraakt is, zien we de laatste jaren opnieuw een groeiend bewustzijn dat onze gezondheid heel wat meer aandacht verdient. Natuurlijke ventilatie op een gecontroleerde, energiezuinige manier vormt een interessante mogelijkheid.

De samenleving wordt in toenemende mate gedomineerd door regelgeving, die veelal opgelegd wordt via Europese richtlijnen of normering. Voor de ventilatiesector is het niet anders. De impact van Europese richtlijnen, zoals de Bouwproductenrichtlijn Construction Products Directive (CPD), de richtlijn betreffende energieprestatie van gebouwen Energy Performing Building Directive (EPBD) en de Eco-design richtlijn, neemt alsmaar toe. Omwille van de uitputting van fossiele energiebronnen en de wereldwijde klimaatsverandering, is er een stijgende druk om het energieverbruik in gebouwen te verminderen. Nederland was het eerste Europese land dat in 1995 een energieprestatienormering invoerde om nieuwbouw van zowel woningen als utiliteitsbouw energiezuiniger te maken.
Ook de invloed van ventilatie op het energieverbruik werd meegerekend, maar er was geen enkele garantie voor een goede luchtkwaliteit in onze gebouwen. Met andere woorden, ventilatie werd, net als isolatie of een verwarmingsketel, gezien als een systeem waarmee energie bespaard moest worden. De primaire functie van ventilatie, namelijk zorgen voor een gezonde binnenlucht, werd meestal vergeten.

Benadering goed?
Een tiental jaren later rijst evenwel meer en meer de vraag of deze eenzijdige benadering op het energieverbruik van ventilatie wel de goede manier is. Dient ventilatie immers in de eerste plaats niet er voor te zorgen dat binnenshuis gezonde lucht kan worden ingeademd en dat de vervuilde en vochtige lucht permanent wordt afgevoerd? Is de lucht die continu wordt ingeademd niet een even belangrijke voedingsstof als voedsel dat we opeten of drinken? Voedsel wordt regelmatig streng gecontroleerd, maar hoe zit het met de kwaliteit van de lucht? En met welke regelmaat moet een ventilatiesysteem onderhouden worden; met dezelfde frequentie als onze HR-ketel?
De groeiende bewustwording dat ventilatie in de eerste plaats dient om woningen, scholen, kantoren, ziekenhuizen te voorzien van gezonde lucht, op een duurzame en energetisch verantwoorde manier, verzekert de toekomst van natuurlijke ventilatie. Zeker in gebieden zoals Nederland, met een gematigd klimaat, waar de hoeveelheid energie die nodig is om de ventilatielucht op te warmen, beperkt is. Bovendien zijn er reeds technieken op de markt die energiezuinig ventileren op een natuurlijke manier toelaten.

Drie elementen
De kwaliteit van de binnenlucht wordt bepaald door drie elementen, namelijk de kwaliteit van de buitenlucht, de impact van het ventilatiesysteem op de toegevoerde lucht en de verontreinigingsbronnen in het gebouw, bijvoorbeeld elektronische apparatuur die warmte uitstralen, formaldehyde uitstoot van bepaalde materialen en de mens en haar activiteiten.
Vooral op het tweede punt, de impact van het ventilatiesysteem op de toegevoerde lucht, kan natuurlijke ventilatie zich onderscheiden van volledig mechanische ventilatie. Bij mechanische toevoer van de buitenlucht via luchtkanalen, bestaat theoretisch de mogelijkheid om de lucht te behandelen. De praktijk wijst evenwel uit dat kwalitatieve systemen, waarvan alle componenten, zoals ventilator, warmtewisselaar, toevoerkanalen, goed bereikbaar zijn en regelmatig onderhouden worden, noodzakelijk zijn om een meerwaarde te bieden. Daarbij komen nog hogere investerings- en installatiekosten, hogere elektriciteitskosten van het ventilatorverbruik en hogere onderhoudskosten. De verwachte energiebesparing die uit de EPC-berekening rolt, wijkt bovendien meestal af van de werkelijke energiebesparing.
Bij natuurlijke ventilatie met behulp van ventilatieroosters rond het raam of in het dak, treden deze nadelen niet op. Ventilatieroosters worden eenvoudig geïnstalleerd, zijn bereikbaar voor onderhoud, verbruiken geen elektrische energie en verminderen niet de kwaliteit van de toegevoerde lucht. De VLA-kring Naruvent ziet dan ook dat woningbouwverenigingen en huiseigenaren meer oog hebben voor een duurzame en gezonde woning, met aandacht voor het totale kostenplaatje.

Klik hier voor het complete artikel in PDF formaat

Natuurlijk ventileren: meer dan het openzetten van een klepraam

Vince Tunzi - Heycop Systemen

Inleiding
Energiebesparing en een goede kwaliteit van de binnenlucht zijn en blijven belangrijk in nieuwe gebouwen.
Dat heeft op het gebied van natuurlijke ventilatie tot diverse vernieuwingen geleid. Specifieke ventilatieoplossingen en -systemen realiseren gunstige EPC-waardes door een slimme samenwerking tussen natuurlijke ventilatie voor de luchttoevoer en mechanische ventilatie voor de afvoer. Daarom moeten installateurs op de hoogte zijn van de ins en outs.

Vroeger was natuurlijke ventilatie weinig meer dan een klepraam in de keuken, waar de installateur niet naar om hoefde te kijken. Dat is, vooral onder invloed van de energieprestatieregels, drastisch veranderd. Om energie te besparen wordt regeltechniek gebruikt die niet alleen roosters in de gevel, maar ook de afvoerventilator aanstuurt. Andere oplossingen zijn warmtepompboilers en combinaties van een gasketel met een warmtepomp die warmte onttrekt aan de af te voeren ventilatielucht. Deze technieken staan of vallen bij een goede samenwerking tussen toevoerroosters- en afvoerventilator. In deze serie leert de installateur de mogelijkheden en oplossingen van natuurlijke ventilatie beter kennen.

Natuurlijke ventilatie
Met natuurlijke ventilatie wordt bedoeld dat verse ventilatielucht op natuurlijke wijze het gebouw binnenkomt. In veel gevallen betekent dat via een rooster in de gevel. De ventilatielucht wordt mechanisch afgevoerd, dus door middel van een ventilator. In de nieuwbouw is dit vrijwel altijd het geval. In de ventilatienorm NEN 1087 valt dit onder systeem C.
Onder invloed van de steeds strengere energie-eisen én door de steeds kierdichtere en beter geïsoleerde gebouwen, zijn ventilatietechnieken de afge1open jaren snel veranderd. Innovaties aan natuurlijke ventilatieproducten en -systemen hebben niet alleen geleid tot comfortabele en energiezuinige oplossingen, maar ook tot een aantrekkelijker uiterlijk en meer mogelijkheden om buitengeluid te weren. De innovaties die zijn gericht op energiezuinigheid hebben geleid tot systemen waarbij via een stuk regeltechniek een koppeling met de mechanische ventilator wordt gelegd. De moderne installateur moet zich daarom goed op de hoogte stellen van de mogelijkheden en werkingswijzen van nieuwe natuurlijke ventilatiesystemen.

Isoleren
Bij isoleren hoort ook ventileren. Tijdens een isolatiegolf in de jaren zeventig en tachtig werden alle kieren in woningen dichtgestopt en alle spouwmuren geïsoleerd. Maar vervolgens bleek dat de ventilatie onvoldoende was en ontstonden problemen met vocht.
Daarom wordt tegenwoordig anders geventileerd. Niet zoals vroeger door een klepraam dat niet te regelen is en altijd te veel of te weinig lucht geeft, en ook niet door kieren en naden die helemaal niet te regelen zijn en tocht veroorzaken, maar via bedienbare ventilatieroosters in de gevel. Die manier van ventilatie is zichtbaar, begrijpelijk en bedienbaar. Zo kan men een gebouw flink isoleren en ook alle kieren dicht maken, terwijl voldoende frisse lucht blijft binnenkomen. De ventilatie-eis wordt in het Bouwbesluit aangegeven met een getal per vierkante meter vloeroppervlak. Ventilatie begint uiteraard bij de behoefte van de mens. Mensen ademen zuurstof in en CO₂ uit. Een gemiddeld persoon heeft ongeveer dertig kubieke meter verse lucht per uur nodig. Daarnaast moet er geventileerd worden om vocht dat vrijkomt bij koken en douchen af te voeren. Maar ook tabaksrook, de dampen van lijm en oplosmiddelen die uit nieuwe meubels en vloerbedekking komen en Radon, niet te vergeten, een gas dat aanwezig is in de bodem en sommige bouwmaterialen zoals beton. De bouwbranche heeft daarom ook afspraken met het ministerie van VROM gemaakt. De ventilatie van woningen moet adequaat zijn en blijven.

Natuvent
Binnen de Vereniging van Luchttechnische Apparaten (VLA) is Natuvent de kring die zich bezighoudt met natuurlijke ventilatie. De volgende bedrijven zijn lid van Natuvent: Aluart Aluminium B.V., Buva B.V., Duco Ventilation, Heycop Systemen B.V., Renson B.V., Ubbink Nederland B.V. en Velux Nederland B.V. Natuvent informeert gebruikers en bouwpartijen over hoe er met natuurlijke ventilatie in woningen en gebouwen omgegaan kan worden. De Natuvent-bedrijven leggen de nadruk op ventilatieroosters voor het toevoeren van verse lucht. Verder houdt Natuvent zich bezig met de afvoer van lucht- en rookgassen. Dat zowel in de vonm van natuurlijke afvoer als in de vorm van hybride systemen, die de afvoer indien nodig machinaal en automatisch ondersteunen.

Ondernemingen die bij Natuvent zijn aangesloten werken met verplichte kwaliteitsgaranties zoals erkende testrapporten, attesten of certificaten.
Natuvent is bij het opstellen van kwaliteitscriteria en beoordelingsrichtlijnen uitgegaan van de technische voorschriften uit het Bouwbesluit en de daarbij relevante NEN-romen. Producten van Natuvent-bedrijven voldoen aan de eisen van het Bouwbesluit en de aanvullende bepalingen uit de vigerende Natuvent kwaliteitseisen.

Klik hier voor het complete artikel in PDF formaat

Balansventilatie: gezondheid en energie gaan prima samen

Remi Hompe - Projectmanager VLA

Inleiding
In goed geïsoleerde woningen is een goed werkend ventilatiesysteem onontbeerlijk.
Ventilatie is nodig voor continue luchtverversing en draagt zodoende bij aan een goede luchtkwaliteit binnenshuis en een gezond woonklimaat. Er zijn verschillende manieren van ventilatie. Balansventilatie met warmteterugwinning is de meest energiezuinige manier om een woning te ventileren. Balansventilatie past bij het overheidsbeleid om CO₂ te reduceren en toont aan dat energie besparen en gezondheid prima hand in hand kunnen gaan.

Om bewoners een kwalitatief goed systeem te kunnen garanderen heeft de brancheverenging Vereniging leveranciers van Luchttechnische Apparaten (VLA) in samenwerking met onder andere VROM gewerkt aan de Ventilatie Prestatie Keuring; een krachtig instrument om kwaliteit in de keten af te dwingen. Bij balansventilatie wordt evenveel verse lucht toegevoerd als gebruikte lucht afgevoerd. De luchtstromen zijn letterlijk in balans. Verse lucht wordt toegevoerd in woon- en slaapkamers en gebruikte lucht wordt afgezogen in keuken, badkamer en toilet. De toevoeging van warmteterugwinning voegt hier de recycling van warmte aan toe. De warmte van de afgevoerde binnenlucht wordt voor meer dan 95 procent gebruikt om de koude buitenlucht op te warmen. Dat maakt deze vorm van ventileren erg energiezuinig.

Ventileren is nodig
Een goed geïnstalleerd, ingeregeld en onderhouden balansventilatiesysteem draagt bij aan een gezond binnenmilieu. Zonder goede ventilatie wordt het vochtig en muf in huis. Dat is het ideale klimaat voor huisstofmijt en schimmels. Onzichtbaar voor het blote oog richten ze langzaam maar zeker grote zichtbare schade aan zoals vochtplekken in muren en plafonds. Maar nog belangrijker is de schade aan de gezondheid.
Er is de laatste jaren een duidelijke toename waarneembaar van ziekteverschijnselen die met de kwaliteit van de lucht te maken hebben, zoals astma en allergieën. Het beheersen en beïnvloeden van ventilatie, temperatuur en luchtvochtigheid leidt tot een schonere, drogere lucht waardoor deze problemen bij de bron worden aangepakt. Een goed aangelegd, ingeregeld en onderhouden balansventilatiesysteem zorgt voor een gezond en comfortabel binnenmilieu.

Voordelen balansventilatie
Bij veel nieuwbouw wordt balansventilatie toegepast. Dat is niet voor niets; een goed aangelegd, ingeregeld en onderhouden systeem biedt veel voordelen. Het is energiezuinig, dus de stookkosten zijn laag. De laatste jaren is er sprake van een constante stijging van de energieprijzen. Het ziet er naar uit dat deze ontwikkeling zich ook de komende jaren zal voortzetten. Door duurzaam te ventileren met balansventilatie met een warmteterugwinunit kunnen verwarmingskosten in de hand gehouden worden.
Er is ook continu zuivere lucht in huis. Voor een gezonde leefomgeving is zuivere lucht van essentieel belang. Een goed geïsoleerd huis moet daarom regelmatig worden gelucht. Met een balansventilatiesysteem met warmteterugwinning gebeurt dat continu. Het zuivert de binnenkomende buitenlucht van fijne stofdeeltjes en zorgt ervoor dat de concentratie CO₂ in de woning op een acceptabel niveau blijft. En doordat de warme uitgaande lucht de inkomende lucht verwarmt, gaat er vrijwel geen energie verloren.

Klik hier voor het complete artikel in PDF formaat

“Betere ventilatie en aanvullende koeling bittere noodzaak”
Luchtverdeelslangen bieden de oplossing voor frisse school

Stefan Korthout - KE Fibertec Benelux v.o.f.

Inleiding
Dat het binnenklimaat van bestaande schoolgebouwen volgens TNO-onderzoek in tachtig procent van de gevallen te wensen overlaat, is geen geheim meer.
Sinds dit probleem hoger op de politieke agenda is gekomen, zijn er subsidiemogelijkheden waarvan gebruik gemaakt kan worden. Frisse Scholen heet deze regeling. Hiermee wordt het binnenmilieu verbeterd en het energieverbruik aangepakt. Deze regeling biedt in de huidige recessietijd kansen voor installateurs, adviseurs en toeleveranciers van technische klimaatinstallaties.

Een illustratie van de vaak immense verbetering is te vinden in een school in Driebruggen. Geert-Jan Hoogendoorn, projectleider en hoofd techniek van T&S Klimaattechniek uit Woerden geeft details en oplossingen prijs, die daar hebben geleid tot een verbeterd binnenklimaat. Daarbij is voor de luchtverdeling gebruik gemaakt van luchtverdeelslangen van KE Fibertec. “Het schoolbestuur klopte bij ons aan met een probleem. Het betrof een recent opgeleverd schoolgebouw met zeven klaslokalen en een aula op de begane grond en een achtste lokaal en kantoren op de bovenetage. In de zomerperiode werd het boven maar liefst 35 graden. Bovendien hadden de leerkrachten lichamelijke klachten en vielen leerlingen spontaan in slaap vanwege zuurstofgebrek. Dat werd vreemd gevonden, want de school voldeed immers aan het Bouwbesluit. Tijdens onze inspectie bleek dat het er goed mis was. Betere ventilatie en aanvullende koeling waren bittere noodzaak. Op het dak stond zegge en schrijve één afzuigventilator voor de gehele school. De aanvoer van verse lucht kwam via dauerluftroosters boven de ramen.
De doorspoeling was slecht. Omdat deze combinatie zorgde voor onaangename tocht, werden de roosters in de praktijk bovendien dichtgeschoven. De centrale afzuigventilator veroorzaakte een geluid dat als hinderlijk werd ervaren en werd daardoor nauwelijks gebruikt.”

Luchtverdeelslangen
Er waren vier problemen waarvoor op deze school een oplossing gevonden moest worden:
- Tocht vanwege de ventilatie via de ramen.
- Een extreem oplopende temperatuur in de zomer.
- Een te lage hoeveelheid verse lucht.
- Te weinig doorspoeling van de lucht in de lokalen.
Daarbij moest rekening worden gehouden met:
- Energieverbruik. Er is een stroombesparing gerealiseerd van minimaal tien procent.
- Voorkomen van geluid van de klimaatinstallatie.
- Beperkt budget. Kosten, inclusief bouwkundige aanpassingen: ongeveer 150.000 euro.
- Een bestaand gebouw met onvoldoende ruimte voor ventilatiekanalen.
In plaats van traditionele stalen luchtkanalen heeft T&S Klimaattechniek gekozen voor akoestisch dempende luchtverdeelslangen van KE Fibertec om de volgende redenen:
- Stalen kanalen zouden moeten worden omkleed met isolatie en aluminium beplating vanwege mogelijke condensvorming door koeling. De kanalen zouden bovendien voornamelijk in het zicht gemonteerd moeten worden.
- Luchtverdeelslangen van KE Fibertec zijn een van de betere oplossingen in tochtvrije ventilatie. Het alternatief - luchtverdeelroosters van bovengemiddelde kwaliteit - zou veel duurder zijn geweest.
- Luchtverdeelslangen kunnen relatief eenvoudig gereinigd worden.
- De geluiddemping van de textiele luchtkanalen is een bijkomend voordeel ten opzichte van traditionele kanalen en luchtroosters.
- Het uiterlijk van luchtverdeelslangen werd verkozen boven dat van stalen kanalen.
“KE Fibertec heeft voor ons het type en de diameters van de slangen berekend. De ronde transportkanalen hebben een luchtdoorlaatbaarheid van slechts twee procent. De luchtdoorlaatbaarheid in de klaslokalen is vele malen hoger. In deze halfronde slangen zijn bovendien een door KE Fibertec gepatenteerd uitblaaspatroon aangebracht, het zogeheten Low-Inject® principe. De combinatie van de statische druk in de slang, de inblaastemperatuur en de ruimtetemperatuur (Delta-T) zorgt voor een induceren de werking, waarbij primaire lucht wordt opgemengd met de secondaire lucht uit de ruimte. De opmenging van de gekoelde lucht resulteert in een comfortabele luchtsnelheid in de leefzone. In het klaslokaal op de bovenverdieping, waar groep acht zit en de problemen het meest nijpend waren, zijn muurroosters aangebracht in de wand die het verst verwijderd is van de luchtverdeelslangen. Zo laag mogelijk, zodat de doorspoeling van de ruimte optimaal is. Tevens is in dit lokaal een aparte kanaalkoeler toegepast om extreem hoge temperaturen in de zomer te voorkomen.”
“In de lokalen op de benedenverdieping zijn klankdichte retourroosters geplaatst die de afgevoerde lucht naar de gang brengen, waar deze decentraal wordt afgezogen. De maximale ventilatiecapaciteit op de begane grond per lokaal is circa 1.100 m³/h.”

Meer informtie: www.ke-fibertec.nl

Klik hier voor het complete artikel in PDF formaat

Zwijgen is goud....
Tecumseh: sterk in stille installaties

Ann Arbor - Tecumseh, Michigan

Inleiding
Tecumseh is een toonaangevende fabrikant van airconditioning- en koelinstallaties.
De merken L’Unité Hermétique en Silensys zijn overal ter wereld bekend. Het succes van dit bedrijf, dat in 2009 zijn 75-jarige bestaan viert, is gedeeltelijk te danken aan alle technische knowhow en aan de uitgebreide expertise op het gebied van geluidsarme installaties. Onlangs heeft Tecumseh de AJ Silence serie op de markt gebracht. Naar aanleiding daarvan wordt in dit artikel nader ingegaan op de geluidsproductie van koelinstallaties.

De lawaaiproblematiek rondom airconditioning- en koelinstallaties bestaat al heel lang. Vooral buiten opgestelde condensingunits veroorzaken veel problemen. Meer dan tien jaar geleden heeft Tecumseh deze kwestie al eens onderzocht. Uit dat onderzoek bleek dat maar liefst 65 procent van de ondervraagde installatietechnici te maken had met lawaaiproblemen. Hoewel 88 procent aangaf een duidelijke voorkeur te hebben voor buitenunits, bleek vooral het geluidsniveau (42 procent) een reden om toch voor een andere oplossing te kiezen, naast onvoldoende ruimte (dertig procent) en een minder fraai uiterlijk (dertien procent). Door de compacte stedelijke ontwikkeling en de almaar toenemende vraag naar koeling, is de eindgebruiker nu veeleisender dan ooit.
Door op deze marktontwikkelingen te anticiperen, wist Tecumseh de concurrentie steeds een stapje voor te blijven. Al in de jaren ‘90 van de vorige eeuw ontwikkelde Tecumseh een uitgebreide reeks geluidsarme producten, waaronder AJ-compressoren met SE-label (Silence and Efficiency) en de eerste generatie Silensys condensingunits. Sinds die tijd is Tecumseh voortdurend bezig om het productaanbod aan te passen aan de eisen die door de markt worden gesteld.
In 2004 werden de geluidsarme AJ High Back Pressure compressoren geïntroduceerd. Twee jaar later volgde de lancering van de tweede generatie Silensys condensingunits. Hierdoor bestond de Silensys-serie als enige op de markt uit maar liefst achttien modellen met een NF-certificaat voor akoestische prestaties (Norme Française). Tecumseh heeft destijds bewust voor deze richting gekozen en is inmiddels uitgegroeid tot dé specialist op het gebied van geluidsarme airconditioning- en koelinstallaties.

Klik hier voor het complete artikel in PDF formaat

Kunstijsbanen in nieuw Rusland

Ernst Berends - GEA Grenco B.V.

Inleiding
Vereniging Kunstijsbanen Nederland (VKN) maakte een studiereis naar Rusland. In Moskou en Sint Petersburg werden diverse ijsbanen bekeken.
De delegatie bestond uit twintig personen die werkzaam zijn bij diverse ijsbanen, aangevuld met enkele businessleden van onder meer GEA Grenco. Ernst Berends maakte de reis mee en doet verslag.

In het Sovjet Unie-tijdperk was er maar één bekende schaatsbaan en dat was wonderbaan Medeo. Deze zeer hoog (1691 m) in de bergen gelegen open vierhonderdmeterbaan bij Alma Ata in Kazachstan was tot midden jaren tachtig de snelste baan ter wereld. Daarna kwamen er overdekte ijsbanen en moest Medeo zijn wereldrecords afstaan. Eerst aan Heerenveen –– in 1986 de eerste overdekte baan ter wereld, echter gelegen op 0 m hoogte –– en daarna al snel aan Calgary (1.423 m) en Salt Lake City (1.034 m). In Rusland is sinds de omwenteling een interessante verandering op ijsbaangebied te bespeuren. De verandering van het communistische systeem naar een meer vrijemarkteconomie leidde tot de bouw van veel nieuwe ijsbanen. Ook worden overal topsportinternaten geopend met onder meer zwembaden en turnhallen. De Russische topsport zit weer helemaal in de lift.
Nu heeft de overheid besloten om de in verval geraakte baan in Alma Ata, dat tegenwoordig Almaty heet, weer supersnel te maken. Dat in 2011 daar de Aziatische Winterspelen gehouden worden, speelde bij die besluitvorming zeker een rol. Er is 725 miljoen dollar beschikbaar voor renovatie en nieuwbouw van de diverse accommodaties. Daarvan wordt een gloednieuw schaatscentrum met een vierhonderdmeter-binnenbaan en een vijfsterrenhotel gerealiseerd. Kazachstan hoopt hierdoor weer een begrip te worden in de internationale schaatswereld.
Of de ijsbaan door de komst van het dak weer de snelste baan ter wereld wordt, is trouwens nog maar de vraag. Want niet alleen de hoge ligging van de baan, maar zeker ook de gunstige windcirculatie (2 x wind in de rug!) werd genoemd als oorzaak van de snelle tijden die er voorheen werden gereden. Ook het toegepaste kristalheldere water uit de bergmeren had er zeker mee te maken.

Contrast
Moskou en Sint Petersburg zijn steden die zich in hoog tempo ontwikkelen. Overal worden enorme buitenwijken uit de grond gestampt. Zelfs op zondag rijden de betonmolens af en aan. Veel van de circa elf miljoen inwoners van de regio Moskou hebben hun lang gekoesterde wens - een eigen auto te bezitten - in vervulling zien gaan. Dat leidt ertoe dat er elke dag enorme files staan.
Het contrast tussen zeer arm en zeer welvarend is enorm. De winkelinrichtingen en de horeca, waaronder veel fastfood- en luxe etablissementen, maken een hogere levensstandaard zichtbaar. In de buitenwijken zijn grote shoppingcentra te vinden. Ook McDonalds behoort nu tot het straatbeeld, evenals de enorme lichtreclames voor Rolex en alle Japanse elektronica. In de brede straten van Moskou wordt hard gereden met Porsches, de duurste Mercedessen en dikke Audies. De stad telt 74 miljardairs met een gemiddeld vermogen van 3,8 miljard euro. Dit staat in schril contrast met de straatveegsters, die voor circa 75 euro per maand trachten de stad schoon te houden.
De Nederlandse delegatie bracht eerst een bezoek aan een ijshal in de buitenwijk Odincovo, een kleine 25 kilometer ten westen van het centrum van Moskou. Deze prachtige duizend zitplaatsen tellende hal uit 2000 wordt gekenmerkt door de pasteltinten geel en blauw. Het ernaast gelegen sporthotel met 84 kamers dateert uit 2002. Door de week wordt in de ijshal getraind, in het weekend is die in gebruik voor recreatie en disco. Er komen ongeveer duizend bezoekers per dag. Vanwege de schaatsacademie is de baan bijna het gehele jaar geopend.
De machinekamer zit buiten in een soort container. Er wordt gebruik gemaakt van een York installatie met Zweedse tekst, luchtgekoelde Helpman condensors, zuigercompressor-units 4 x Bitzer 6F tandem; een indirect systeem. Daarnaast is er een indirect hfk-pekel systeem en er zijn twee Olympia dweilmachines.

Krylatskoya
Het volgende bezoek is aan Krylatskoya, de eerste overdekte Russische vierhonderdmeterbaan. Deze werd gebouwd in 2004, op het terrein naast de Olympische roeibaan van de Spelen van 1980. Het complex werd in circa vijftien maanden gebouwd en kostte ongeveer 130 miljoen dollar. Krylatskoya (www.skating-palace.ru) werd destijds de duurste ijsbaan ter wereld genoemd. In februari 2005 vond hier het WK allround plaats.

“In het hokje bij de slagboom zitten maar liefst vier bewakers. Er wordt even mobiel gebeld, dan mogen we verder. De enorme arena rijst voor ons op. Buiten op de muur hangen grote posters van Nederlandse schaatsers.
De directeur, Sergei Usenko, ontvangt ons vriendelijk. Goverment of Moscow, prijkt er op zijn kaartje. In de entreehal staan veiligheidspoortjes en scanners. Dat is gebruikelijk bij alle stadions in Rusland, vertelt Usenko. Alcohol en roken zijn trouwens ook niet toegestaan tijdens sportevenementen. Daar kunnen we nog wat van leren.
Via een soort spelerstunnel komen we in de fantastisch mooie ruime hal met zo’n achtduizend vaste zitplaatsen en Sidijk-luchtboarding, Nederlandse makelij dus.
De hoofdspanten zijn van hout, met daaronder een netwerk van stalen spanten. De sterkte zit hem in de ringspant.”

Het dak van Krylatskoya hangt aan negentien kabels. In november 2007 ontstonden problemen na sneeuwval. Een kabel knapte en een spant brak. Het zou om een constructiefout gaan. De hal werd destijds in allerijl ontruimd, vanwege instortingsgevaar.
De geplande World Cup-wedstrijden werden verplaatst naar het op tachtig kilometer van Moskou gelegen Kolomna, waar in mei 2006 de tweede vierhonderdmeterhal verrees. De bouwkosten van dit project bedroegen 150 miljoen euro. Kolomna is een verbeterde kopie van Thialf (diverse R-507/glycol chillers). Adviseur Bertus Butter en Boukens Koeltechniek waren hierbij betrokken.
Tegenwoordig worden in Krylatskoya spanningen in het dak continu gemeten en gemonitord en er lopen ook mannetjes op het dak. Rond de boutconstructies, bij de stalen spanten, hangen netjes om eventueel losrakende bouten op te vangen. Het is er aangenaam, met +16 ºC. en een zeer lage RV (mede vanwege de houten spanten). Het ijs blijft dus prachtig glimmen. De hal is alleen in weekend toegankelijk voor recreanten en trekt zo’n duizend bezoekers per dag.

“Slofjes aan en het ijs op. De ijsmeester meet de temperatuur met een oppervlaktevoeler en is blij dat mijn infraroodmeter hetzelfde aangeeft: 4,0 à -4,5 ºC. Hij vertelt dat tijdens de wedstrijden het ijs ongeveer vier centimeter dik is. Daaronder zit beton met een temperatuur van -11 ºC. Er zitten 27 sensoren in het beton en net onder het ijsoppervlak. Uitlezing gaat via een PC (draadloos). Er is ook een sleetje om de glijdweerstand van het ijs te meten.”

In Krylatskoya is een enorme ruimte met diverse waterbehandelingstechnieken: mechanische filtratie, koolfilter, ionenwisselaar (ten behoeve van waterontharding) plus nog membraam filtratie ofwel omgekeerde osmose. De baan beschikt daarnaast over een eigen slijpbank voor de messen van de Olympia dweil/schaafmachines. De ijsvloer heeft een speciale constructie. De vijf verschillende secties sluiten naadloos op elkaar aan. Dit in tegenstelling tot de Olympische baan in Nagano, waarin zes naden met temperatuurverschillen zitten.

“Wat we ook proberen, de ABB/York koelinstallatie (NH₃ indirect met Alfa Laval platen warmtewisselaars) krijgen we niet te zien. Steeds krijgen we ontwijkende, typisch Russische antwoorden. Uiteindelijk zegt men dat het niet is toegestaan dat buitenlanders NH₃-ruimtes bezoeken. We mogen wel de enorme (hfk) luchtbehandelinginstallatie zien.
Daarna maken we een rondgang door het immense gebouw. We komen ook in de perskamer en langs de gebruikelijke fotogalerij der kampioenen. Vol trots worden de diverse VIP-rooms
en directiekamer - met gedekte tafel, antiek biljard en groot beeldscherm getoond. De presidentiële suite mogen we ook niet in.
Ons wordt verteld dat vanwege de trainingen op deze baan er tijdens de laatste Winterspelen in Turijn voor het eerst sinds twaalf jaar weer Russen op het podium stonden, die drie Olympische medailles mee naar huis brachten.”

Het ijsstadion van Spartak Moscow werd als laatste bezocht. Vroeger zat hier dé topclub van Rusland, die vele spelers aan het nationale team leverde. Maar toen de grenzen open gingen, verdwenen de toppers - voor veel geld - naar het buitenland. Het stadion heeft achtduizend plaatsen is ongeveer dertig jaar oud.

“De dakgoten zitten verstopt of ze zijn er gewoon niet, want het water (smeltende sneeuw) komt met bakken omlaag. Naast het stadion staat een trainingshal van vijf jaar oud, waar later een dak op gezet is. Buiten ligt ook nog een afsmeltende natuurijsbaan.”

Sint Petersburg
Per nachttrein reisde de Nederlandse delegatie vervolgens naar Sint Petersburg. De eerste ijsbaan die daar werd bezocht is Sport Palace Jubileiny. Die ligt naast het voetbalstadion van Zenit St. Petersburg, waar Dick Advokaat trainer was. Het complex kent diverse trainingsbanen, waaronder een 28 x 58 m baan.

“De 28 x 58 m baan ziet beduidend kleiner uit, terwijl het toch maar twee meter scheelt. In de andere hal geeft de Olympisch kampioen kunstrijden Alexey Urmanov les. Ze springen echt ongelooflijk hoog. Ze hebben ook een klein ijsvloertje met een spiegelwand, net als in een balletstudio. In de grote hal is het donker en is het ijs afgedekt. In gebruik als circus. Het is nu een piste met zaagsel, waarin ze met paarden aan het trainen zijn. Acrobaten springen op en af een ronddravend paard.”

In de inpandige machinekamer staan drie York schroefcompressorunits (R-507),
die een afscheider op druk houden. Er zijn platen WW om pekel koud te maken. Volgens de gegevens zou er twee MW aan koelvermogen staan voor 5.000 m² (binnen) ijs. Dat is dus 400 W/m² en dat is wel erg ruim bemeten voor een binnenbaan. Er draait dan ook maar één unit. De baan is het hele jaar open. Ook hier wordt weer alleen in het weekend recreatief geschaatst en dan trekt de baan zo’n achthonderd bezoekers per dag. Vervolgens ging de groep naar een ijsbaan in een buitenwijk. Het gebouw heeft wel wat weg van een kerk. Op de lichtgele gevel staat in het Russisch: ijsstadion. Het gebouw heeft een mooie, nieuwe, hoge hal uit 2006.
In de machinekamer staan twee R-404A chillers met vier semi-hermetische Bitzer CSH schroefcompressoren. In een Shell & Tube-verdamper met thermosstatische expansieventielen wordt de koudedrager Freezium afgekoeld tot -9 ºC. Verdampen dus op -18 ºC.

“Energiegebruik speelt blijkbaar geen rol als de overheid de rekening betaalt. Volgens een tekstplaat zou er maar 2 x 5 kg koudemiddel R-404A per unit zitten, maar dat lijkt me erg weinig. Op het paneel staat leverancier Climaveneta vermeld. Even zoeken op internet. Op de referentielijst staat inderdaad IJsbaan St. Petersburg.”

Het volgende reisdoel, Ice Palace (www.newarena.spb.ru), staat in een buitenwijk van Sint Petersburg. Het is een enorm complex met veel glas, ontworpen door Finse architecten. De opening vond plaats in 2000, toen hier het WK IJshockey plaats vond. De bouwkosten bedroegen 89 miljoen dollar. SKA Sint Peters burg speelt in het Ice Palace ijshockey.
De hal is 22 meter hoog. Vrachtwagens kunnen hier zo binnenrijden. De arena is zestig bij dertig meter en kan omgebouwd worden tot volleybal- , basketbal- of tennisveld. Rondom zijn 12.300 zitplaatsen en helemaal bovenin bevinden zich 74 VIP-lounges. Sinds kort hangt
er een nieuw cube-scorebord met een gewicht van zes ton. Het complex wordt ook gebruikt voor exposities en vooral concerten. In totaal zijn er maar liefst 150 evenementen per jaar.

“We worden rondgeleid door de directeur. Overal hangen foto’s aan de wanden van bekende (westerse) bands die hier al opgetreden hebben. Na een ijshockeyevenement kunnen in 3,5 uur de boarding en glazen wand verwijderd worden door vijftien à twintig personen, plus heftrucks met zuignappen.
Er is net een concert geweest voor zevenduizend toeschouwers. Het ijs wordt daarvoor afgedekt met isolatiepanelen, de installatie werkt dan op deellast. Die avond was er weer een concert, deze keer voor drieduizend bezoekers.”

De vijfde verdieping wordt geheel in beslag genomen voor de luchtbehandelingappararuur/airco voor de hal, die een inhoud heeft van 370.000 m³. De machinekamer is keurig. Op koel units en panelen staat overal Finse tekst. Nette bekabeling in goten, keurig gelabeld. Acht “kleine” Bitzer hfk zuigercompressoren, Grundfoss pompen, frequentie regelaars worden aangeblazen met koele lucht uit de kanalen. SWEP platen warmtewisselaars, etcetera. Waterbehandeling van Culligan. Twee grote inpandige sneeuwsmeltputten met rvs spiralen.
Als laatste bezocht de delegatie een privé-ijsbaan in een vrij chique woonwijk met een park. Het is een prachtige baan met zeer moderne vormgeving. De hal is te bereiken via een elektronisch poortje. Binnen heeft de hal dezelfde strakke vormgeving met veel RVS.

“We lopen direct naar de 60 x 30 m baan. Een groep kunstschaats(t)ers staat blijkbaar op ons te wachten, want zodra we achter de boarding staan, begint de muziek. De zonneschermen gaan naar beneden, gekleurde spots worden op de baan gericht. Het is echt een mooie hal. De luchtkanalen hebben een aparte strakke vormgeving. De witte doeken onder het dak geven reflectie en zorgen dus voor energiebesparing. Zo te zien is het geheel ruim gesponsord door de luxe Taleon-hotelketen (gratis glossy magazine in hal) en de bekende gasproducent Gasprom.”

Toegang tot het ijs krijgen schaatsers via een registrerend draaipoortje.
Lintverwarming in de lekgoot achter de boarding voorkomt daar ijsaangroei. Verder zijn er keurige kleedkamers, een balie met schaatsverhuur en boven zit een fitnessafdeling met uitzicht op de ijsbaan. De prachtige sauna staat op +110 ºC. Voor afkoeling kan gebruik gemaakt worden van het naastgelegen inpandig zwembadje. Een mooi cafetaria met uitzicht op de baan bevindt zich aan de andere kant van de baan. Een echt restaurant grenst aan de ijsbaan.
Buiten is een loods met lichtgewicht stoelen, die simpel aan elkaar gezet kunnen worden voor evenementen in de hal. De ijsvloer wordt dan afgedekt met isolatiepanelen, die ook buiten zijn opgeslagen. Nog verder naar achter bevindt zich de machinekamer, ook hier weer hermetische Bitzer CSH schroefcompressoren werkend op het koudemiddel R-404A, S&T verdampers met TEV - verdampen op ca -20 ºC. Daarnaast zijn er Grundfoss pompen en er is een sneeuwput.

IJsbaannieuws
Rusland heeft twee overdekte vierhonderdmeter-ijshallen. De eerste is Krylatskoya: gebouwd in Moskou 2004 en bezocht. ABB/York installatie met Alfa Laval platen warmtewisselaars. De tweede is gebouwd in Kolomna. Daarbij waren Bertus Butter en Boukens Koeltechniek sterk betrokken. De installatie werd geprefabriceerd bij Boukens - Enkhuizen, is een kopie van Thialf en heeft diverse kleine R-507 chillers, die werken volgens het directe expansiesysteem.

Een derde vierhonderdmeterhal is in aanbouw, namelijk in Minsk (Wit Rusland). Daar vindt in 2014 het WK ijshockey plaats en dus zijn er ook diverse 60 x 30 m banen in aanbouw. In totaal gaan er zeven GEA Grasso chillers naar Minsk. NH₃ was niet toegestaan. In plaats daarvan wordt R-507 toegepast.

Aan de Zuid-Russische plaats Sochi zijn de Olympische Winterspelen van 2014 toegewezen Daar zijn dus ook vele accommodaties nodig met kunstmatige koeling.

De vierhonderdmeterschaatshal Olympic Oval krijgt de vorm en de kleuren van een ijsberg.

Bitzer en hfk
De kleinere bezochte ijsbanen kennen een hoog Bitzer en hfk-gehalte. Units zijn veelal geprefabriceerd in Finland. Zweden (ABB/York), Italië (Climaveneta) en allemaal werkend volgens DX-systemen, wat verdampen rond de -20 ºC betekent. Het energiegebruik is dus
hoog. Zolang de overheid betaalt, is dat blijkbaar niet van belang.
Zowel Bitzer 6F zuigercompressoren (tandems) als Bitzer schroefcompressoren CSH worden gebruikt. Er wordt consequent gebruikgemaakt van persgaswarmte ter opwarming van glycol voor de sneeuwsmeltput, ondervloerverwarming (meeste banen zijn immers tien maanden per jaar open). Soms kan daar ook de koudedrager zelf mee worden opgewarmd om snel het ijs van de baan te krijgen. Vanwege de multifunctionaliteit is dat soms meermalen per jaar nodig.
Goede ijskwaliteit staat overal hoog in het vaandel. Aan waterbehandeling wordt dus veel aandacht besteed: goede filtratie, ontharding, osmose, enzovoort. De meeste ijshallen hebben ook luchtbehandeling. Het gevolg is een lage RV in de hal en dus weinig aanslag op ijs.

Klik hier voor het complete artikel in PDF formaat

Biral heeft energielabel A-pompen

Als aanvulling op de A-serie introduceert Biral een serie inbouwcirculatiepompen, waarvan de elektronica met een console op afstand geplaatst kan worden. Het betreft de types A 402 tot en met de A 652. Condensvorming in de elektronica wordt voorkomen (koelwater tot -10 ºC.) en deze pompen zijn inzetbaar tot een mediumtemperatuur van + 110 ºC. De pompen kunnen dus probleemloos voor koud water toegepast worden.
Ook deze nieuwe serie is voorzien van de efficiënte permanent magneetmotortechnologie. In combinatie met de toeren regeling zorgt dit voor energiebesparingen die kunnen oplopen tot zeventig procent. Deze A-pompen hebben daardoor energielabel A.
De debieten lopen tot 30 m³/h bij opvoerhoogten tot 70 kPa. De pompen kunnen worden ingesteld op constante druk, proportionele druk en op een constant toerental. Constant toerental wordt toegepast als er geen drukverschillen in het systeem optreden. Bij instelling op proportionele druk wordt de opvoerhoogte gereduceerd als de flow terugloopt. De pompen starten altijd in het hoogste toerental, zodat het vastzitten wordt voorkomen.
Voor een nog grotere besparing zijn de pompen uitgerust met automatische nachtverlaging. De externe besturing kan geregeld worden met een stuur- en signaalmoduul. Voor afstandsbediening zijn de pompen voorzien van een infrarood interface.

Meer informatie: www.biral.nl

Fijnstof in woningen eenvoudig te voorkomen

Fijnstof in woningen hoeft niet langer een probleem te zijn. Met een techniek die zich in de auto-industrie heeft bewezen, kan nu met een eenvoudig filter ook in gebouwen negentig procent van het fijnstof buitengehouden worden.
De techniek en de toepassing van Aerofil vormen een belangrijke stap in het verbeteren van de leefomgeving binnenshuis en het voorkomen van (ernstige) ziektes. Het Aerofil-luchtfilter houdt de verontreinigde lucht buiten en laat alleen gezonde, frisse lucht binnen. Dit gebeurt door Aerofil eenvoudigweg te plaatsen in nieuwe of bestaande ventilatieroosters.
De belangrijkste eigenschap van Aerofil is dat ze permanent elektrostatisch geladen is. Door
deze lading trekt iedere vezel in de filter als een magneet vuil en stof aan. Daarmee filtert ze tot negentig procent van alle fijnstofdeeltjes uit de instromende lucht. Bovendien laat de open structuur van het filtermateriaal gemakkelijk frisse lucht door en is verstoppen bijna onmogelijk.
Aerofil is in zowel bestaande woningen als nieuwbouw eenvoudig en tegen geringe investeringen te monteren in de ventilatie roosters.

Meer informatie: www.aerofil.nl

Optimaal winkelklimaat met Daikin VRV® en Biddle luchtgordijnen

In winkels en openbare gebouwen beïnvloeden diverse factoren het binnenklimaat. In de binnenruimte komt warmte vrij, waardoor koeling noodzakelijk is. Daarnaast is het bij een opendeurbeleid van groot belang de entree te beschermen tegen weersinvloeden van buitenaf Met een Daikin VRV® warmteterugwinningssysteem is het mogelijk deze warmte te verplaatsen binnen de ruimte. Door de integratie van het Biddle luchtgordijn in het Daikin klimaatsysteem wordt de gratis restwarmte gebruikt voor een effectieve klimaatscheiding bij de deuropening. De gelijkrichtertechnologie van Biddle zorgt hierbij voor een optimaal uitblaaspatroon en voorkomt dat de verwarmde lucht naar buiten ontsnapt. Deze Daikin-Biddle-combinatie realiseert in winkels en openbare ruimtes op energiezuinige wijze een aangenaam binnenklimaat, ook als de deuren uitnodigend openstaan. De geïntegreerde klimaatoplossing maakt een aanvullende CV-installatie overbodig, bestaat uit minder componenten als conventionele oplossingen en zorgt zo voor een optimaal rendement.

Meer informatie: www.daikin.nl

Inbraakwerend muurrooster van Duco

Sterk als staal. Dat is het minste wat je van het nieuwe aluminium muurrooster van Duco kan zeggen. De DucoGrille Solid + + G 3OZ oogt hetzelfde als zijn standaarduitvoering én voldoet moeiteloos aan de Europese norm voor de klasse twee van inbraakwerendheid. Het voorziet in permanente, intensieve ventilatie.
DucoGrilie Solid + + is een inbouw muurrooster vervaardigd uit aluminium extrusieprofielen. De meervoudige, “stapelbare” lamellen worden individueel in het met staal versterkte kaderprofiel bevestigd. De lamellen zijn van een kleine ponsing (P1) voorzien en doen dienst als insectenwering. De Z-vormige lamel zorgt voor een strak design.
Het muurrooster heeft met succes alle proeven doorstaan die voorgeschreven zijn in de ontwerpnormen “Burglar resistance Construction products” prEN 1627 tot prEN 1630 voor de klasse van inbraakwerendheid 2. Contacteer Duco voor meer informatie.

Meer informatie: www.duco.eu

Verbeterde aerodynamica radiaalwielen

Hogere debieten, bij een gelijkblijvend toerental en opgenomen vermogen. Dit is mogelijk doordat de aerodynamica van de radiaalwielen met behulp van een aantal aanpassingen sterk verbeterd is. De aerodynamica van de radiaalwielen is geoptimaliseerd doordat de wielen hoger geplaatst op de motor geplaatst zijn. Hierdoor treedt aan de aanzuigende kant minder verlies op, waardoor het rendement hoger wordt. Daarnaast is het wiel in diameter verlengd. Hierbij gaat het niet om de schoepen maar om de uitstroomschijven. Door deze opstelling, beter bekend als diffusor, richt de luchtstroom beter. Aangezien gerichter uitstromende lucht minder weerstand biedt, is het rendement hoger.
Tenslotte zijn de schoepen naar de onderkant afgekant. Hierdoor treedt de lucht op de bodem plaat perfect uit, zodat het rendement van het wiel hoger wordt. Alle verbeteringen leiden tot een rendementsverhoging van maar liefst tien tot twintig procent en een geluidsreductie tot wel acht dB(A).

Meer informatie: www.vibobenelux.com

Plug & Play ventilatiesysteem

Duco brengt dit najaar een innovatief, sensorgestuurd ventilatiesysteem op de Nederlandse markt. Het Duco Comfort System was in avant-première te zien op de beurs Energie in 's-Hertogenbosch.
Verbetering van ventilatie en vermindering van energieverbruik is in de bestaande woningvoorraad van groot belang. Het Duco Comfort System zorgt met een minimale investering en installatie voor een optimaal gezond en comfortabel binnen klimaat. Met een forse energiewinst. Ideaal dus voor toepassing in projecten waarin op kleinere schaal gerenoveerd wordt.
De luchtafvoer wordt vraaggestuurd op basis van de luchtkwaliteit en het relatieve vochtgehalte. De CO₂-sensor in de woonkamer en de RH sensor in de badkamer meten direct bij de bron. Beide sensoren communiceren draadloos met de IQ-unit via Z-wave protocol. De IQ-unit stuurt de centraal mechanische afvoerbox met gelijkstroomventilator. Die voert de vervuilde en vochtige lucht af.
De verse lucht wordt rechtstreeks van buiten in elke verblijfsruimte toegevoerd via zelfregelende ventilatieroosters in de gevel.

Meer informatie: www.duco.eu

Lager energiegebruik met CIAT HEE

De Flow’Air dual-flow luchtbehandelingsunit is een plug-and-play ventilatieapparaat dat is ontworpen om de lucht in gebouwen te verversen door verse buitenlucht binnen te leiden, in overeenstemming met de RT 2012 voorschriften. Door optimalisatie van de thermische cyclus waarbij warmte uit de afgezogen lucht wordt teruggewonnen en door gebruik van de nieuwe CIAT HEE (high energy efficiency) ventilatoren, verlaagt Flow’Air het energieverbruik met veertig procent vergeleken met eerdere oplossingen. De range afmetingen en configuraties maakt Flow’Air geschikt voor zowel nieuwe systemen als voor de renovatiemarkt.
Voorheen werd vijftig procent van de energie, benodigd voor de verwarming van verse lucht door de afgezogen lucht geleverd; Flow’Air verhoogt dit percentage tot minstens tachtig procent. Om dit resultaat te behalen is gebruik gemaakt van hoog-efficiënte warmteterugwinningssystemen. Deze systemen zijn ofwel van het plaat-type (verticale of aan het plafond opgehangen modellen) dan wel roterend (conventioneel model), afhankelijk van het model.

Meer informatie: www.ciat.nl

Therma V: nieuwe lucht-water warmtepomp

Met de introductie van Therma V geeft LG airconditioning opnieuw invulling aan haar merkwaarden smart technology en innovation. Dit nieuwe lucht-water warmtepompsysteem is speciaal ontwikkeld voor toepassingen in de woningbouw en kleine utiliteitsbouw.
Het hele jaar door levert Therma V verwarming en warm tapwater. De pomp levert warm water, zodat lagetemperatuurverwarmingssystemen kunnen worden gevoed (maximale watertemperatuur 55 ºC). Bij gebruik van vloerkoeling en/of ventilatorconvectoren kan in de zomer voor koeling worden gezorgd. Therma V beschikt over een uitgebreide regeling, die door de installateur eenvoudig is in te stellen. Het regelen op basis van luchttemperatuur, watertemperatuur of via een weersafhankelijke regeling behoort standaard tot de mogelijkheden.
Dit om een zo optimaal comfort te bereiken voor de eindgebruiker Therma V is leverbaar in verschillende capaciteiten: 9 kW, 12 kW, 14 kW en 16 kW. De buiten units zijn beschikbaar in monofase- en driefase-uitvoering.

Meer informatie: www.lg-airco.nl

Kenniscentrum - Van de redactie

Ventilatie en airconditioning zijn onlosmakelijk verbonden. In deze Najaarsspecial van RCC Koude- en Luchtbehandeling over ventilatie veel aandacht voor natuurlijke ventilatie. In een serie artikelen zet de Natuvent-kring, het kenniscentrum binnen de VLA (Vereniging van Luchttechnische Apparaten) dat zich bezighoudt met natuurlijke ventilatie, uiteen hoe schoon en zuinig ventileren in praktijk kan worden gebracht. En natuurlijk mag in deze context een artikel over gekoeld ventileren via dauwpuntkoeling niet ontbreken. Deze innovatieve toepassing begint nu snel terrein te winnen. Naar verluid heeft de Rijksgebouwendienst na een tweetal succesvolle installaties in het gevangeniswezen belangstelling deze vorm van ventilatie en koeling versneld te implementeren. Nederland is sedert KNVvK oprichter Kamerling Onnes een kenniscentrum op het gebied van de koudetechniek. In de serie Ondernemingsprofielen zien we hoe een echt Nederlands bedrijf op het gebied van de industriële koudetechniek ook na overname door een multinational zijn positie als Nederlands/Europees kenniscentrum weet te behouden:
Helpman B.V. gaat vanaf 2007 verder als Alfa Laval Groningen, maar kan dankzij forse investeringen zijn voorstaande positie uitbouwen. RCC Koude en Luchtbehandeling zal de komende maanden in het vakblad en natuurlijk dagelijks op de website www.koudeenluchtbehandeling.nl doorgaan uw persoonlijke kenniscentrum voor de koude en luchttechniek te vormen. Onder andere dankzij twee uitgaven van RCC Total Energy, die worden uitgegeven ter gelegenheid van de Week van de Koude!

Congresdag Week van de Koude: haalt de koelsector de doelen van 2020?

Op dinsdag 8 december a.s. organiseert Senter/Novem in nauwe samenwerking met de NVKL, KNVvK, Verac en B+B Vakmedianet (uitgever van RCC Koude- en Luchtbehandeling, RCC Total Energy en Freego) een breed opgezet congres in de Doelen in Rotterdam over de bijdrage die de koude en luchttechniek kan èn moet leveren om de ambitieuze kilmaatdoelstellingen van 2020 te helpen realiseren. Onder het motto “Haalt de koelsector de doelen van 2020?" zal de koudetechnische branche haar fundamentele bijdrage aan een schoner en zuiniger energiebeleid bij de eindverbruikers demonstreren. Het congres richt zich niet alleen op koudespecialisten, maar ook op de beslissers bij eindgebruikers in een aantal belangrijke segmenten zoals de zorg en utiliteit, datacenters, supermarkten, koel- en vrieshuizen en industriële bedrijven. Naast een aantal plenaire sessies over beleid, visie en regelgeving zullen in een 20-tal workshops innovaties bij duurzamer koelen, kansen bij de R22-uitfasering worden samengesmeed tot een praktische uitvoerbaarheid bij het halen van de 2020 doelen. Deelname aan het congres geeft binnen één dag een compleet overzicht over de koeltechnische stand van zaken op weg naar 2020. De workshops en presentaties worden gegeven door tientallen deskundigen, terwijl op een breed opgezette informatiemarkt Nederlandse koeltechnische bedrijven hun eigen “commitment” aan 2020 demonstreren.
De Contresdag van de Week van de Koude 2009 op 8 december a.s. in de Rotterdamse Doelen, biedt een compleet overzicht en inzicht voor het komende decennium schoner en zuinig koelen en verwarmen! In de komende weken zal via de website van RCC, de digitale nieuwsbrief en natuurlijk het tijdschrift zelf uitvoerig over het Congres worden verspreid.

Ruud Bakker - Hoofdredacteur RCC Koude- & Luchtbehandeling

Klik hier voor het complete artikel in PDF formaat