Januari 2009

RCC K&L: Online wordt steeds belangrijker

Inleiding
Het gaat goed met RCC Online: de website www.koudeenluhtbehandeling.nl . Het aantal bezoekers stijgt en het gemiddelde bezoek duurt langer. Het uitgeefteam van RCC Koude & Luchtbehandeling heeft daarom ook besloten nu Online voluit gas te geven. Wat betekent dat voor de bezoekers?
Online informatie is er te over. Iets opzoeken op het Internet is een werkwoord geworden: even googelen. Onderzoek wijst uit dat dit niet alleen voor consumenten thuis geldt, maar evenzeer voor professionals die voor hun werk bepaalde informatie zoeken. Goede online vakinformatie is dus van essentieel belang Koudeenluchtbehandelin.nl is sinds het najaar van 2008 in de lucht. Met ingang van 2009 wordt een aantal forse stappen voorwaarts gezet. In de eerste plaats wordt de RCC K&L-site dagelijks voorzien van twee tot drie nieuwsberichten, die gericht zijn op het brede vakgebied van de koudetechniek, luchtbehandeling, klimaatbeheersing, met speciale aandacht voor duurzame-energie-oplossingen.
De nieuwsberichten verschijnen altijd bovenaan het scherm, maar daarnaast heeft de bezoeker van de site nog een aantal andere invalshoeken om snel bij belangrijke informatie te komen.

Nieuw initiatief meetprotocol van VLA-leden

Inleiding
De VLA vertegenwoordigt o.a. de onderzoek- en adviesbureaus op het gebied van binnenklimaat. Eén van de speerpunten betreft kwaliteitsverbetering van microbiologisch luchtonderzoek. In dat proces is een belangrijke stap gezet door de introductie van een meetprotocol voor de sector utiliteit. Al ruim een eeuw wordt de lucht in huizen, scholen en andere gebouwen microbiologisch onderzocht. De eerste onderzoeken vonden sporadisch plaats en richtten zich voornamelijk op de microbiologische reinheid van de lucht
in diverse typen gebouwen. De ontwikkeling van de moderne volumetrische airsampler in
de jaren '40 en '50 geleid tot systematisch onderzoek naar micro-organismen in de lucht van ziekenhuizen en naar allergene schimmels in de lucht van huizen, publieke gebouwen en in de buitenlucht. Het onderzoek in de jaren '50 en '60 was voornamelijk gericht op de arbeidsgerelateerde luchtweginfecties. In de jaren '70 is het microbiologisch luchtonderzoek in verband gebracht met het sick building syndroom. In 2000 is het onderzoek zelfs onderdeel van het moderne facilitair management geworden. Ondanks het feit dat het microbiologisch luchtonderzoek zeer veel toegepast wordt, gebruiken de verschillende bureaus die zich met binnenklimaatonderzoek en luchtmetingen bezighouden verschillende werkwijzen en verschillende richtlijnen Hierdoor kunnen de meetresultaten onderling niet vergeleken worden. De bruikbaarheid van microbiologisch luchtonderzoek wordt hierdoor regelmatig (door bijvoorbeeld opdrachtgevers) in twijfel getrokken. Naar aanleiding van de discussies over microbiologisch luchtonderzoek hebben de volgende bureaus de handen ineen geslagen: CAG B.V., Immolab B.V., Technolab B.V. en RPS Groep. De gezamenlijke uitdaging bestond uit de vragen:
- kan er een eenduidige werkwijze voor de uitvoering van het microbiologisch luchtonderzoek opgesteld worden?
- kan er een eenduidige richtlijn opgesteld worden voor de beoordeling van de meetresultaten?

Terugblikken op het 100-jarige jubileum van de KNVvK

Ir. E.J. Hoogendooorn – voorzitter

Inleiding
In het jaar 2008 bewees de - nu Koninklijke - Nederlandse Vereniging voor de Koude hoe een vereniging van 100 jaar oud met groot elan een aantal nieuwe activiteiten kan ondernemen, die alle ondersteunend zijn aan haar centrale missie: het bevorderen van de kennis en kunde op het gebied van de koude- en luchtbehandeling.
De community van professionals op dit gebied, gevormd door onder andere de KNVvK en andere verenigingen en stichtingen, publicerend via dit tijdschrift, zal de komende jaren (maar onze samenleving zal daar geen 100 jaar tijd voor krijgen!) een essentiële bijdrage moeten leveren aan duurzame koude- en warmteopwekking.

Eeuwfeest

Het eeuwfeest zelf op 23 september in Burgers' Zoo was als klap op de vuurpijl een bijzondere gebeurtenis. De belangstelling van de leden en genodigden die in een ongedwongen sfeer samenkwamen, hebben dit feest tot een groot succes gemaakt. Het programma was deels formeel en deels informeel, wat het voor de leden en genodigden, maar vooral ook voor de partners, interessant maakte. Na het formele deel konden de technici achter de schermen 'smullen' onder begeleiding van gidsen die tot in detail wisten te vertellen over de techniek en de toepassingen van wat te maken had met de infrastructuur voor de dieren. Tijdens een rondleiding met gidsen/biologen konden belangstellenden zich op de hoogte stellen van de bijzondere aspecten van het houden van dieren in de dierentuin en de speciale eisen om deze dieren optimaal te kunnen laten functioneren en gezond te houden.
De lezingen die in het kader stonden van het 100-jarig bestaan werden o.a. opgeluisterd door Midas Dekkers die de aftrap deed. Vanuit het IIR/IIF die zelf ook een jubileumjaar hadden, werd belangstelling getoond voor het jubileumfeest van de NVvK. Een van de sprekers was Dr. Didier Coulomb, die in herinnering bracht dat de NVvK een actieve rol speelt binnen het IIR, en die de vereniging feliciteerde met het jubileum. Tijdens een ingelast onderdeel werd namens de Burgemeester van Ede door de loco-burgemeester P. van 't Hoog de vereniging onderscheiden met het predikaat Koninklijk, vanwege het 100-jarig bestaan en haar verdienste voor de samenleving.
Na ondertekening van de documenten door de voorzitter en de secretaris/penningmeester van de NVvK, Ing. K. van Heiningen, was de Koninklijke status een feit. Vanaf dat moment werd de vereniging NVvK de KNVvK. Intussen werd ook de website www.knvvk.nl in de lucht gebracht. Inmiddels is ook e-mailverkeer mogelijk via het adres info@knvvk.nl. Wie de website bezoekt, kan doorlinken naar de NVvK-site, die nog enige tijd blijft bestaan, vanwege de herkenbaarheid. Op deze site zijn ook de foto's van het eeuwfeest te zien.
Het gehele jaar door zijn er van de bovengenoemde gebeurtenissen publicaties geweest in Koude en Luchtbehandeling. Daarmee heeft ook de nieuwe uitgever B + B Vakmedianet op bijzondere wijze bijgedragen aan het succes van het eeuwfeest.
Niet alleen het vakblad, waarin de aankondigingen werden gedaan van de activiteiten, heeft een grote rol gespeeld bij de verwezenlijking van het jubileumfeest. Vooral de sponsors hebben bijgedragen aan de mogelijkheid om dit feest een succes te laten zijn. In diverse uitingen o.a. in het vakblad, in de programmaboekjes, het jubileumboek, de website en op briefpapier en ook tijdens de mini beurs bij het eeuwfeest, is aandacht besteed aan de sponsors. In het vakblad werd de vereniging meerdere keren gefeliciteerd. met het jubileum.
Vanuit de vereniging willen wij nogmaals de sponsors bedanken voor hun bijdrage.
Tot slot willen wij u een voorspoedig 2009 toewensen en een voorspoedige volgende eeuw voor onze Koninklijke Nederlandse Vereniging voor de Koude. Wat dat laatste betreft, de start van 2009 was behoorlijk onder het vriespunt. Het kan dit jaar alleen nog maar warmer worden. Die warmte kunnen wij natuurlijk ook uit de warmtepomp halen, een steeds gangbaar wordende toepassing van de koelinstallatie. Wij wensen u daarom ook veel warmte toe.

NVKL blikt terug en in de toekomst

NVKL

Inleiding
Op 17 december 2008 vond de laatste NVKL-ledenvergadering van dit jaar plaats.
Na een jaar waarin veel is gebeurd en waarin de NVKL veel van haar leden heeft gevraagd, hadden toch behoorlijk veel leden de moeite genomen om naar Houten te komen. Op de agenda stonden belangrijke onderwerpen als:
- Voortgang Projectgroepen
- Beleidsplan 2009 - 2011
- Voortgang NVKL Nieuwe Stijl
- Begroting 2009
Binnen de diverse agendapunten is er ruime aandacht geweest voor de stand van zaken rond PED en de overgang van STEK naar F-gassen.
De meeste discussie ontstond, niet geheel onverwacht, over de NVKL Nieuwe Stijl en dan met name over de onduidelijkheid over de definitieve invoering van de F-gassenverordening. In ieder geval kon worden gemeld dat de stichting STEK heeft toegezegd teveel betaalde afdracht te zullen terugbetalen. Hiermee blijft het stukje overlap in kosten zeer beperkt.
Mede naar aanleiding van de Nieuwe Stijl hebben 96 bedrijven hun lidmaatschap beëindigd. Niettemin heeft de NVKL ruimte gevonden om de marketing fee voor de eerste twee werknemers klassen aanzienlijk te verlagen. Het bestuur komt hiermee tegemoet aan de klacht dat de marketing fee voor kleinere bedrijven hoog was.
Vervolgens hebben de leden de gepresenteerde begroting voor 2009 goedgekeurd.

Vertrek Peter Hartings
Ten slatte stond de voorzitter kort stil bij het vertrek van Peter Hartings. Peter is de afgelopen twee jaar het gezicht van de NVKL naar de leden geweest. Hij heeft ervoor gezorgd dat de NVKL naar de leden toe is gegaan. Daarbij heeft hij een nadrukkelijke steen bijgedragen aan de ontwikkeling van de Nieuwe Stijl. De NVKL ziet hem node vertrekken maar wenst hem uiteraard alle succes in zijn nieuwe werkkring.

VERAC: aandacht voor airco en warmtepomp

Gerard Vos - Directeur KNVvK, redacteur RCC Koude- en Luchtbehandling

Inleiding
De warme zomer van 2003 was aanleiding om te komen met artikelen en workshops over airconditioningtoepassingen en de kennis ervan. De afgelopen periode werd meer en meer airconditioning ingezet als warmtepomp en bleek er ook behoefte aan kennis op dit gebied. Niet in de laatste plaats zal ook de combinatie airconditioning en warmtepomp een breder draagvlak krijgen bij overheden en bedrijven. Energieaspecten spelen een steeds grotere rol bij de keuze voor een systeem en vooral waar het doelmatig kan worden ingezet.
Ook voor koeltechnici is het onderdeel airconditioning een belangrijk deel geworden van de werkzaamheden. Naast koeltechnische installaties worden veelvuldig airco's ingebouwd in bestaande gebouwen. kantoren en bij particulieren. De activiteiten in 2003 rond dit onderwerp, hebben er toe geleid dat op veel opleidingsinstituten meer aandacht wordt besteed aan de opleiding voor aircomonteur. Ook bij de examinering voor het STEK-diploma is er een airconditioningvariant, die qua niveau gelijkwaardig is aan de koeltechnische variant. Tot dusver zijn er veel airco monteurs gekwalificeerd om airco's te installeren en te services. Kijkend naar 2009 en verder is te zien. dat de warmtepompmodus van de airconditioner een steeds grotere rol gaat spelen, wat ook om meer deskundigheid vraagt. Dit betekent dat een groeiend aantal bedrijven zich gaat kwalificeren en meer monteurs gaat opleiden.

Nieuwe generatie centrifugaal compressoren verbetert koeling in datacenters

New generation centrifugal compressors optimizes cooling effiency

Dhr. Frans Keizer - Johnson Controls

Inleiding
Koelinstallaties zijn een belangrijk onderdeel van het energieverbruik in datacenters. Elders in dit nummer van RCC wordt hierop ingegaan aan de hand van een artikel over Dynamic Free Cooling. In dit artikel staat het optimale ontwerp van centrifugaalkoelmachines voor toepassing in koudecentrales vanaf 2.500 kW centraal.
Maar de focus op optimalisatie heeft een nauwe relatie met vrije koeling. Laten we eerst eens wat kengetallen over het energieverbruik van ICT op een rij zetten. In 2010 is het energiegebruik voor de ICT infrastructuur in datacenters naar verwachting 2 TWh/jaar, waarvan plusminus 23%, dat wil zeggen 0,46 TWh/jaar verbruikt wordt door koelinstallaties. Door te kiezen voor het juiste systeem en projectie van componenten met de hoogste efficiency zijn hier energiebesparingen van meer dan 20% te realiseren. Dat is gelijk aan het energiegebruik van 27.000 huishoudens.

Samenvatting

Watergekoelde centrifugaalkoelmachines voor koude-installaties ten behoeve van het handhaven van de ruimtetemperatuur in een datacenter worden vaak geselecteerd op standaardcondities opgegeven door de ontwerper van de koude-installatie. Vanuit het verleden worden centrifugaal­koelmachines ingezet op vaste watertrajecten. Door toepassing van toerenregeling op de huidige generatie centrifugaalkoelmachines is het mogelijk om het koelvermogen traploos te regelen. Dit artikel behandelt de eisen die gesteld worden aan de jongste generatie centrifugaalcompressoren, alsmede de rol die vrije koeling kan spelen.

Summary

Water cooled centrifugal chilIers for temperature maintenance of enclosed spaces in data centres are often selected according to standard condi­tions given by the design engineer of a cooling plant. Centrifugal chilIers used to be applied with fixed water conducts. By applying speed control on the present generation of centrifugal chilIers one can gradually control the cooling power. This article discusses the demands on the newest generation of centrifugal compressors. However, attention will be paid on free cooling as well.

Conclusie
Door toepassing van moderne centrifugaalkoelmachines met specifieke opties, zoals toerenregeling en een variable orifice, is een traploze regeling van 100% tot 5% van het koelvermogen mogelijk bij een klein verschil tussen koelwater- en gekoeld watertemperatuur. Daarbij stijgt de COP in deellast enorm, resulterend in een veel lager energiegebruik.
Indien geïnvesteerd wordt in meerdere machines, zoals de N+1 of N+2 configuratie bij datacenters en indien deze machines tegelijkertijd in gebruik worden gehouden, waardoor ze in energieefficiënte deellastsituatie opereren, is in de praktijk een energiebesparing haalbaar van ruim 20% op jaarbasis.

Optimalisatie van verdamperinspuiting

Improvement of evaporator efficiency

Ing. K. van Heiningen - Danfoss B.V.

Inleiding
Als men het installatierendement wil verbeteren, is het van belang dat de verdamper optimaal wordt benut. In dit artikel worden drie toepassingen uitgewerkt waarbij een optimale werking van de verdamper wordt gewaarborgd, enerzijds door een accurate inbedrijfstelling en anderzijds door de keuze van het regelsysteem.
De meest eenvoudige koelinstallatie heeft al een regelkring voor het doseren van het koudemiddel naar de verdamper. Soms is dat een niveauregeling met een vlottersysteem, maar meestal is het een thermostatisch expansieventiel. In al hun eenvoud bestaan deze expansieventielen toch al uit 2 regelacties. Als eerste wordt de opening beïïnvloed door de drukveranderingen in de verdamper en als tweede door de verandering van de voelertemperatuur.

Samenvating

Verbeteren van het installatierendement kan onder meer door de verdamper zo optimaal mogelijk te benutten. Afstelling van het thermostatische expansieventiel bij deellast condities speelt hierin een cruciale rol. Bij elektronische expansieventielen is er een uitgebreide keuze in regelaars, ieder met hun specifieke eigenschappen. Aangegeven wordt waar ingestelde regelwaarden voor oververhitting aan moeten voldoen en met behulp van testresultaten wordt het dynamisch regelgedrag van drie verschillende regelstrategieën vergeleken. Alle maatregelen leiden tot een hoger rendement en tot een lager energieverbruik.

Summary

Improvement of the plant efficiency can be realised by an optimal usage of the evaporator surface. In this respect the adjustment of the thermostatic expansion valve at part load conditions is decisive. Electronic expansion valves offer a wide range of controls, each with their own specifications. It is described which demands on the superheat setting of these controls have to be fulfilled. Three different control strategies are tested and worked out to show the difference in dynamic behaviour and efficiency improvement and thereby the decrease in power consumption.

Conclusie
Zowel bij mechanische als elektronische expansieventielen kan een optimalisatieproces uitgevoerd worden. Bij mechanische ventielen is kennis van zaken nodig en zal tijd uitgetrokken moeten worden om een zo gunstig mogelijke stabiele werking in zowel deellast als vollast in te regelen. Bij elektronische expansieventielen zijn tijd en kennis van de monteur uiteraard ook noodzakelijk, maar daarbij komen dan nog het inzicht en de kennis van de ontwerper bij het kiezen van een besturingssysteem waarmee een optimaal resultaat bereikt kan worden. Natuurlijk wordt bij dergelijke overwegingen altijd de vraag gesteld wat het kost en wat het oplevert. Koelinstallaties liggen qua ontwerp zo uiteen dat daar geen eenduidig antwoord op gegeven kan worden. Een direct houvast biedt het Carnot rendement, dat wordt bepaald door de absolute verdampingstemperatuur en de absolute condensatietemperatuur. Op basis van het opgenomen vermogen van de compressor, het aantal draaiuren per jaar, de geprojecteerde levensduur van de installatie en de te bereiken verbetering van het Carnot rendement is dan een indruk te geven van de mogelijke besparing op het aantal kWh tijdens de levensduur van de installatie en, indien gewenst, van de daarmee samenhangende
CO₂-uitstoot.

Naschrift
De beschreven optimalisatiemogelijkheden gelden universeel voor alle soorten van verdampers. In het licht van de R22-uitfasering zullen vele (water) koelinstallaties vervangen of omgebouwd worden. Specifiek bij de ombouwprojecten (retrofit) ligt er een unieke kans voor een grote rendementsverbetering door zowel de compressor/condensorregeling als de verdamperinspuiting te optimaliseren met elektronische regelaars. Een grote uitdaging voor de koeltechnische installatiewereld.

Voorzitters over toekomst NVKL: uiteindelijk gaat het om kwaliteit

Ruud Bakker - Hoofdredacteur RCC Koude- en Luchtbehandeling

Inleiding
In 2009 zal de NVKL zowel binnen als buiten de branche zichtbaar maken waar het als vereniging van ondernemingen op het gebied van de koude- en luchttechniek voor staat. De oplossingen die vereist zijn op het gebied van duurzame energie zijn complex.
Het koeltechnische vakgebied is wellicht in absolute omvang klein, maar het maatschappelijke belang groot. De duurzame koude- en luchttechniek waar de maatschappij om vraagt en de overheid op stuurt, vereist integrale oplossingen. Complexe oplossingen, die alleen door innovatieve producten en technieken en alleen met vakmanschap kunnen worden geïmplementeerd. “Het is een bijzondere vereniging, waarin aanbieder en afnemer samen om één verenigingstafel zitten”, zegt Chris van der Lande, één van de drie voorzitters van de NVKL. Drie? En dat kenmerkt het bijzondere: een vereniging van ondernemingen waarin leveranciers (lees: de producerende koeltechnische en luchtbehandelingsindustrie en de groothandel) en afnemers (lees: de koelen luchttechnische installatiewereld) zich georganiseerd hebben.

Dynamic Free Cooling, efficiënt en energiebesparend airconditioningsysteem voor datacenters

Dynamic Free Cooling, efficient energy saving air conditioning system for data centres

Ing. Dick Havenaar - Voorzitter redactieraad RCC Koude & Luchtbehandeling

Inleiding
Datacenters gebruiken enorm veel energie: een gemiddeld datacenter gebruikt net zoveel stroom als een middelgrote stad. Het gaat om een betrekkelijk nieuw fenomeen, waarbij beheersing van het energiegebruik pas recent aandacht heeft gekregen.
De koeling van datacenters zal een steeds belangrijker aandachtsgebied worden voor de koude- en luchtbehandelingstechnologie. Zo is de NEN bezig om een nieuwe standaard op te stellen voor klimaatbeheersing in datacenters. Maar ook de industrie zelf werkt aan tal van nieuwe, energiebesparende oplossingen. Werd in het verleden in computerruimtes met een verhoogde vloer koude lucht aan de onderzijde ingeblazen (downflow) en aan de bovenzijde weer aangezogen, tegenwoordig gaat dat in datacenters heel anders. De afgelopen jaren heeft men een systeem ontwikkeld waarbij de koude en warme luchtstromen van elkaar gescheiden zijn. Er zijn zogeheten warme- en koudestraten of -gangen gecreëëerd, die zijn voorzien van roosters of tegels voor toe- en afvoer van de luchtstromen. Deze luchtstromen worden hierdoor strikt gescheiden gehouden.

Samenvatting
Servers in datacenters produceren een grote hoeveelheid warmte die moet worden afgevoerd door middel van ventilatie- en airconditioningsystemen. Deze systemen gebruiken een forse hoeveelheid elektrische energie. Toenemende energiekosten en de beperkte beschikbaarheid van elektriciteit zorgen ervoor dat datacenters steeds meer overgaan op het installeren van energie-efficiënte systemen. Dynamic Free Cooling is een regelconcept voor airconditioningsy­stemen in combinatie met hybride indirecte vrije koeling in precisie-aircondi­tioningunits, ventilatorgeregelde droge koelers en toerengeregelde centrale pompsystemen. Al deze systeemcomponenten worden centraal geregeld om het totale energiegebruik, afhankelijk van de omgevingstemperatuur en de koellast te minimaliseren.

Summary
Servers in data centres produce a large amount of heat, which has to be removed by ventilation and air conditioning systems. These systems have a vast energy consumption. Increasing energy costs and limited resources of available electricity are forcing the data centre industry to the use of energy efficient technical equipment. Dynamic Free Cooling is a control concept for data centre's air conditioning systems combining Hybrid Indirect Free Cooling Precision Air Conditioning Units, Fan Speed Controlled Dry Coolers and Speed Controlled Central Pumps to highly efficient precision cooling system. AII system components are centrally controlled to minimize overall energy con­sumption depending on the Ambient Temperature and the Room Load Status.

Week van de Koude: initiatief SenterNovem NVKL en KNVvK
Koudetechniek verandert ingrijpend

Ing. Dick Havenaar - Voorzitter redactieraad RCC Koude & Luchtbehandeling

Inleiding
Duurzaamheid stond centraal tijdens de Week van de Koude. De door SenterNovem geïnitieerde week (3 themadagen) richtte zich op de doelen van het klimaatbeleid voor 2020: het jaar waarin 'alles' 20% duurzamer moet zijn. De klimaat­doelen voor de koeltechniek werden uitgebreid besproken: bijvoorbeeld koeling in datacenters, vriesopslag, koeling van voedsel in supermarkten en klimatisering van gebouwen. Centraal stonden natuurlijk innovatieve oplossingen die nodig zijn om een antwoord te kunnen geven op nieuwe regelgeving, zoals het HCFK-verbod.

InfoTour duurzame koudemiddelentechnologie maart 2009

Inleiding
Samen met SenterNovem heeft een viertal bedrijven het initiatief genomen om gezamenlijk drie informatiebijeenkomsten te organiseren, waarbij onder het thema "Energie en koudemiddelen" een aantal belangrijke onderwerpen wordt behandeld.
Focus: energiebesparing en het benutten van warmte door het opwekken van koude, het toepassen van de juiste componenten en van milieuvriendelijke en energiebesparende koudemiddelen. De initiatiefnemers zijn: BITZER Benelux - DK Kälteanlagen GmbH - Honeywell - Searle - SenterNovem.

Van de redactie

Nieuwe kansen

Ongetwijfeld heeft u veel (con-)collega's de afgelopen weken een  voorspoedig 2009 toegewenst. En daar sluiten wij ons als team van RCC Koude & Luchtbehandeling van harte bij aan. Het wordt zonder twijfel een jaar met veel uitdagingen, wat soms een modern equivalent lijkt te zijn van de oud­Chinese wens “May you live in interesting times ... “. Het is lang geleden dat een jaar begonnen is met zoveel sombere voorspellingen. De beste is ongeveer dat het allemaal in de tweede helft van 2010 wel weer wat beter zal worden ...
Er is natuurlijk niemand die dat weet, zoals er ook vrijwel niemand van de huidige onheilsprofeten een jaar of wat geleden voorspelde dat de mondiale economie op deze manier geteisterd zou worden. Maar belangrijker: veel van die sombere voorspellingen zijn onzin, want te generaliserend. Een wereldwijde recessie raakt alles en iedereen, maar natuurlijk niet in dezelfde mate.
Voor de koud- en luchtbehandelingsbranche is een recessie die de bouwwereld treft uiteraard een bedreiging. Maar tegelijkertijd zijn er tal van nieuwe kansen. Het Europese en Nederlandse overheidsbeleid is in toenemende mate gericht op duurzame energietoepassingen. Dat houdt zonder enige twijfel groei voor de branche in. De uitfasering van R-22 betekent voor de koeltechnische branche, zowel aan leveranciers- als installateurskant, nieuwe producten en meer werk. Het optimaliseren van het energieverbruik in datacenters, waarvan een aanzienlijk deel door koeling gegenereerd wordt, is een kans voor de branche om nieuwe producten en diensten te leveren.
Duurzame energie vraagt altijd om geïntegreerde oplossingen. De complexiteit van die oplossingen vereist de kennis en kunde die in de koudebranche aanwezig is. Om maar één niet onbelangrijk voorbeeld te geven: een warmtepomp is een koudepomp. Punt uit. En daarmee valt een aanzienlijk groeipotentieel binnen het territoir van de koudebranche. Maar zoals altijd: het vereist goed ondernemerschap en vakkennis om die kansen te benutten. Uw vakblad RCC Koude- & Luchtbehandeling wenst u daarom een jaar toe waarin uw ondernemerschap en vakmanschap zorgen voor gezonde groei!

Drs. Ruud Bakker - Hoofdredacteur RCC Koude- en Luchtbehandeling