Najaarsnummer 2008

Thema Ventilatie

Verenigingsnieuws 23 september 2008

Het gekke van koude

Loco-burgemeester P. van ‘t Hoog - Ede

Inleiding
“Graag neem ik u mee naar de Kamerlingh Onnesweg in Ede. Een bescheiden straatje aan de zuidkant van Ede. Een aantal huizen, enkele bedrijfjes. Omliggende straten hebben namen als Einsteinstraat, Edisonsraat, Lorenzzstraat en - de door ook qua naam bekende - Keesomstraat. Kortom, populair gezegd: allemaal belangrijke uitvinders.

Koude en het international Institute of Refrigeration (IIR)

Didier Coulomb - Directeur IIR

Inleiding
Koude wordt als sinds mensengeheugenis voor verschillende doeleinden toegepast: Als bouwmateriaal voor iglo’s in arctische gebeiden, voor het bewaren van bederfelijke producten in ijskelders en voor het maken van koele dranken. In de verboden stad in Peking liggen massieve blokken marmer, die uit de bergen zijn aangevoerd door ze in de winter op een spoor van ij te verplaatsen, een bijzonder voorbeeld. De mensheid wist al vroeg dat de temperatuur een sleutelvariabele is in de natuurkunde, chemie en biologie. Afhankelijk van de temperatuur is een stof vast, vloeibaar of gasvorming. Elk levend organisme, of het nu een bacterie, plant of dier betreft, gedijt slechts in een zeker temperatuurgebied. Daarom kunnen door koelen of bevriezen voedingsmiddelen worden gepreserveerd.

Heike Kamerlingh Onnes en de Nederlandse Vereniging voor Koude

Dirk van Delft - Directeur Museum Boerhaave

Inleiding
Veroverderde het laatste kwart van de negentiende eeuw de elektrotechniek de wereld, aan het begin van de twintigste eeuw werd die rol vervuld door de koude-industrie. Afnemers van koude waren bierbrouwerijen en ijsfabrieken, koelhuizen en koelwagons, ziekenhuizen (conservering van lijken), zuivel-, chocolade, gummi- en parfumeriefabrieken, ververijen en fabrieken voor vloeibaar koolzuur, ammoniak of lucht. Tot de verbeelding sprak het benutten van koude bij het aanleggen van mijnschatten en metrotunnels: koelpijpen creëerden een wand van bevroren grond, waarna het uitgraven van de “binnenruimte” stukken eenvoudiger verliep. September 1908 telden Nederland en zijn koloniën, schepen meegerekend, ruim 400 koelmachines, verdeeld over 300 instellingen. Koude was een groeimarkt.

Terugblik op een geslaagd eeuwfeest

Inleiding
Het zal niemand zijn ontgaan dat de NVvK in het jaar 2008 op diverse manieren invulling heeft gegeven aan haar 100-jarig bestaan. Op 23 september 1908 werd de vereniging officieel opgericht en op 23 september 2008 werd dit feestelijk gememoreerd door circa 250 leden en genodigden. Als locatie was gekozen voor het bijzonder fraaie zalencomplex van Burgers’ Zoo in Arnhem.

NVvK Koninklijk
De Nederlandse Vereniging voor Koude heeft ter gelegenheid van haar honderdjarige bestaan het predikaat Koninklijk gekregen, Dit gebeurde tijdens het jubileumbijeenkomst van de vereniging in Arnhem op 23 september. De vereniging telt ruim vijfhonderd leden en bedrijfsbegunstigers van wie de meeste beroepsmatig in de koudetechniek werkzaam zijn op beleidsmatig niveau en in wetenschappelijke functies. De NVvK is verbonden aan het internationaal Koudeinstituut in Parijs. Dit is een instituut dat als doel heeft de kennisoverdracht over de opwekking en toepassing van koude in internationaal verband te bevorderen. Hiermee wil de organisatie zich richten op belangrijke punten in de wereld van vandaag waaronder de veiligheid van voedsel en het beschermen van het milieu.
De titel Koninklijk mag alleen gevoerd worden nadat Hare Majesteit de Koningin een organisatie hier het recht toe te geven. Het predikaat werd op dinsdagmiddag door de wethouder van Ede Peter van ‘t Hoog in Arnhem uitgereikt.

Het kwalificeren van operatiekamers conform nieuwe richtlijnen
Infectiepreventie hoogste prioriteit bij nieuwe internationale richtlijnen

Steffen Schinkel, Pierre van den Wildenberg en Gerrit van Vugt - Admeco AG

Inleiding
In de achterliggende maanden zijn we in Nederland regelmatig geconfronteerd met de sluiting van operatiekamers op grond van het gevaar voor infectieziekten. Vrijwel altijd was de slechte luchtbeheersing uit oogpunt van infectiepreventie daarbij de belangrijkste factor. Recente ontwikkelingen op basis van nieuwe Europese richtlijnen bieden betere bescherming.

Samenvatting
Op basis van de sinds de laatste jaren ontwikkelde operatiekamer-(OK)-concepten met grote inblaasplafonds en een afgebakend, gespecificeerd operatiegebied, zijn belangrijke verbeteringen doorgevoerd op het terrein van luchtbeheersing en infectiepreventie. Deze nieuwe ontwikkeling biedt in de praktijk een nog betere bescherming aan het wondgebied, het steriel aangeklede operatieteam en vooral de steriele instrumententafels. Ten opzichte van de huidige stand van de techniek zijn deze concepten niet alleen energetisch verbeterd, maar is tevens het gehele luchtstromingsprofiel geoptimaliseerd. Als aanzet tot deze verbetering diende de in 2003 nieuw gepubliceerde Zwitserse richtlijn voor de OK, de SR 99/3 (Bron 1). Deze Zwitserse richtlijn is door de VDI in Duitsland als ontwerptekst vrijwel letterlijk overgenomen (Entwurf VDI 2167) en vormt tevens de basis voor het ontwerp van een Europese Richtlijn (Bron 2).
In de genoemde richtlijnen wordt voor het eerst de gehele OK als totaalconcept voor de beoordeling van de luchtkwaliteit binnen de ruimte genoemd. Als beoordelingsinstrument voor de beschermingsklasse van de OK wordt een gedefinieerde meetopstelling beschreven. Op grond van de variaties in de meetresultaten is het nu mogelijk om uitspraken te rechtvaardigen over verschillende uitvoeringsvormen en inrichtingen, en hun invloed op de laminaire luchtstroming binnen het operatiegebied. In dit artikel zullen enkele specifieke inrichtingen (parameters) nader worden besproken.

Hogere initiële kosten kunnen terugverdiend worden tijdens levensduur.
Variabele ventilatie luchthoeveelheid op lange termijn goedkoper?

Dennis Johansson - Research and Development, Swegon AB

Inleiding
Een binnenklimaatsysteem moet het gebouw voorzien van een goed thermische comfort en een goede binnenluchtkwaliteit. Daarnaast moet het natuurlijk ook zo energiezuinig mogelijk zijn. Een binnenklimaatsysteem dat uit verwarming, koeling en ventilatie bestaat, is hiervoor geschikt en kan de gezondheid en het comfort van de gebruikers en bewoners van een gebouw ten goede komen.
Een cruciale vraag is natuurlijk tegen welke kosten. De installatie- en onderhoudskosten van een ventilatiesysteem met een variabele luchthoeveelheid zijn hoger dan die van een systeem met een constante luchthoeveelheid, maar blijken over de hele levensduur van de installatie waarschijnlijk goedkoper.

Samenvatting
In dit artikel worden de ventilatiesystemen en de luchthoeveelheden van de ventilatiesystemen in vrijstaande woningen en flatgebouwen besproken. Elk ventilatiesysteem kan een constante luchthoeveelheid (CAV) hebben of een variabele luchthoeveelheid (VAV). Met een variabele luchthoeveelheid wordt een woning gekoeld met lucht, verwarmd met lucht, wordt de luchthoeveelheid verminderd bij een lagere bezettingsgraad en wordt er alleen geventileerd als daar behoefte aan is. Ventilatie met een variabele luchthoeveelheid gebaseerd op de vraag naar lucht alleen wordt soms DCV (Damand Controlled Ventilation) genoemd. Ventilatiesystemen met een variabele luchthoeveelheid gebaseerd op de vraag naar lucht kunnen worden gebruikt om het energieverbruik te verminderen voor het verwarmen en koelen van de toevoerlucht en het verplaatsen van de toevoer- en afvoerlucht.
In dit artikel worden de LCC (Life Cycle Costs) voor verschillende ventilatiesystemen in woningen gepresenteerd, zowel met als zonder variabele luchthoeveelheid gebaseerd op de bezetting. In woningen in Zweden wordt er bijna geen variabele luchthoeveelheid toegepast, behalve voor afzuigkappen die op verschillende luchthoeveelheden kunnen worden afgesteld. Dit is een kleiner deel van de totale luchthoeveelheid en het idee is niet om de luchthoeveelheid te verlagen bij een lage bezettingsgraad.

EC versus AC

Inleiding
Ebm-papst ontpopt zich meer en meer als innoverend producent. Het laatste eerbetoon is de Efficiency Award tijdens de Chillventa. Zijn hun producten eigenlijk wel zo innovatief? Een vergelijking tussen EC- en AC-ventilatoren.

Directe ventilatie vaak beste keuze

Ivan Pollet - Universiteit Gent

Inleiding
Wat is de beste manier van ventileren? Natuurlijk of mechanisch? En is er dan nog onderscheid tussen mechanisch afvoer of toevoer of volledig mechanisch? Een snelle vergelijking leert dat voor sommige situaties “gewone” directe ventilatie het beste werkt.

Nabeschouwing Chillventa
De groene trend

Inleiding
Het lijkt erop dat hedendaagse beurzen niet meer gebruikt worden voor spectaculaire onthullingen of technologische primeurs. Ook de Chillventa in het Duitse Nurnberg had geen verrassingen in petto. De koudetechniek volgt de globale trens: duurzaamheid als belangrijkste toekomstplannen.

Nederlandse bezoekers over Chillventa
Views from the top

Inleiding
Het is kwart over vijf als de deelnemers van de vlucht met Galatours voor de oostelijke ingang van de Nurnberger Messe staan te wachten voor een touringcar. De bus wacht nog even op de laatste mensen, voordat het in beweging wordt gezet richting het vliegveld van Nurnberg. Aan boord van de bus zitten ongeveer vijftig Nederlanders, die diezelfde ochtend vroeg op Rotterdam Airport incheckten in een gecharterde Fokker. Een paar uur later bevond het gezelschap zich al bij de Chillventa. Aan het eind van de beursdag geven ze hun mening over de beurs. Een bloemlezing.

Van de redactie

Kalf

Het is een bekend gegeven: als het kalf verdronken is, dempt men de put. Kijk maar hoe het gaat met ventilatie in ziekenhuizen. Het gaat fout, iedereen ojeet met z’n allen en eindelijk krijgt luchtverplaatsing meer aandacht. Dat terwijl de branche allang weet dat ventilatie van levensbelang is, zeker in de zorg. Het is soms frustrerend, dat je weet dat er genoeg oplossingen zijn, maar dat die niet worden opgepikt. Hoe krijg je de mensen aan hun verstand dat er hulp is? Blijvend herhalen? Blijven roepen? Ik vrees van wel. Ook in dit nummer staat een aantal mooie ventilatieoplossingen. Wij, de liefhebbers, zullen het lezen. Maar de RvB? En de politiek? Helaas hebben die vaak meer kennis van het dempen van putten dan van besturen.

Henk van Beek - Hoofdredacteur RCC Koude & Luchtbehandeling