November 2006

Flow Chart voor bepalen van beveiligen koelinstallaties volgens EN 378

Ing. P.H. Jansen - Energie Consult Holland B.V.

Inleiding
De Richtlijn Drukapparatuur (PED) verlangt dat fabrikanten van drukapparatuur invulling geven aan de essentiële veiligheidseisen genoemd in bijlage I van de Richtlijn. Zoals bekend vallen koelinstallaties met chemische en natuurlijke koudemiddelen onder deze Richtlijn.
Paragraaf 2.10 van bijlage I van de Richtlijn schrijft voor dat drukapparatuur beveiligd moet zijn tegen overschrijding van de toelaatbare grenzen: de ontwerpdruk en temperatuur van de installatie. In artikel 1, lid 2.1.3 wordt gedefinieerd wat wordt verstaan onder veiligheidsappendages, namelijk die voorzieningen die beveiliging tegen deze overschrijding.
Dit kunnen bijvoorbeeld breekplaten en veerveiligheid zijn, namelijk voorzieningen die rechtstreeks de druk begrenzen, maar ook voorzieningen die corrigerende organen in werking stellen of zorgen voor vergrendeling en blokkering, zoals o.a. schakelaars die door druk in werking treden.

Voortgang IIR-IIF International Dictionary of Refrigeration

Dr.Ir. Geert Doornbosch - Alfa Laval Groningen

Inleiding
Het is een tijd stil geweest rond de publicatie van het grote International Dictionary of Refrigeration (multinationale woordenboek) van het International Institute of Refrigeration/ Institut International du Froid.
De draad is nu weer opgepakt. Voor het Nederlands Comité dat namens de NVvK de Nederlandse taalmodule verzorgt betekent dat een aanvulling van 238 woorden en/of begrippen en een nieuwe eindredactionele ronde. In week 49 is alles gereed en gaat de Nederlandse module “naar Parijs”.

Sterkteberekeningen drukapparatuur

Calculations of strength for pressurized equipment

ing. P. H. Jansen - Energie Consult Holland B.V.
ing. J. H. Hoogkamer - NVKL

Inleiding
De richtlijnn drukapparatuur 97/23/EG, beter bekend als de PED, heeft essentiële veiligheidseisen geformuleerd waaraan drukapparatuur moet voldoen. Van een fabrikant wordt verwacht dat deze door middel van berekeningen aantoont dat het drukinsluitsysteem voldoende sterk ontworpen is: zie essentiële eis 2.2.3b in bijlage I van Richtlijn. Voor het uitvoeren van deze berekeningen kan een ontwerpcode gekozen worden of er wordt eventueel een experimentele berekeningsmethodiek gevolgd. Deze laatste methode wordt meestal gebruikt voor afwijkende constructies, waarvoor een ontwerpcode geen oplossing biedt.

Samenvatting
Met de implementatie van de PED in de Nederlandse wetgeving wordt van koeltechnische installateurs onder meer verwacht dat zij een sterktetechnische onderbouwing kunnen geven van het op druk belaste leidingwerk in het samenstel. Het kiezen van de juiste invoergegevens voor de berekeningen is niet altijd even duidelijk. Ook de rekenprogramma's die inmiddels beschikbaar zijn, geven hierover niet de noodzakelijke informatie.
Dit artikel opgesteld in samenwerking met de NVKL ter verbetering van de kennis inzake sterkteberekeningen, beoogt die duidelijkheid wel te geven door nog eens terug te gaan naar de basis. Het artikel mag worden beschouwd als een aanvulling op de PED cursus, zoals die door de NVKL wordt verzorgd.
In dit eerste deel wordt ingegaan op de minimale wanddikte berekening van pijpen. In het tweede deel zal worden ingegaan op de maximale toelaatbare uithaling in pijpen.

Summary
Implementation of the Pressure Equipment Directive request from the assemblers of pressure equipment, as refrigeration plants are, calculations of strength for the components and piping. Choosing the wrong input parameters into the calculation leads to wrong results.
Available computer programs for strength calculations in general don't give the requested information about these aspects. This article presents the basic knowledge concerning the input parameters which is needed to perform strength calculations of piping, according to the German design code AO-Merkblätter, in a correct way.

Eerste tweetraps NH₃/CO₂-installatie voor een friteskoelinvriestunnel in de aardappelverwerkende industrie

First two-stage NH₃/CO₂-Plant for French Fries cooling-freezing tunnel in the potato processing industry in the Netherlands

Ing. D. Havenaar - Zoetermeer

Inleiding
De aardappelverwerkende industrie onderging rond 1959 een flinke impuls om de indertijd grote Nederlandse aardappeloverschotten door middel van verwerking rendabel te maken. Zo werd de Aardappelverwerking Industrie Keppel en Omstreken, afgekort “AVIKO”, opgericht.
De Nederlandse boerencoöperatie Cebeco Handelsraad verwierf een meerderheidsbelang in Aviko en het gaf Aviko de middelen om te bouwen aan een succesvolle toekomst. Aviko verwerkte intussen 40.000 ton aardappelen en werd te groot voor de locatie in Hoog Keppel. De nieuwe standplaats werd Steenderen, waar nog steeds het hoofdkantoor van Aviko is gevestigd.

Samenvatting
Door een goed luisterend oor naar de markt voor wat betreft de vraag naar nieuwe producten en de inzet van een innovatief beleid met daarbij behorende strategische marketing is Aviko in staat om toonaangevend te zijn in de aardappel verwerkende industrie. Voortschrijdend inzicht in nieuwe ontwikkelingen op het gebied van de koudetechniek, energiebesparing en ontlasting van het milieu zijn de basis voor investeringen die de afzet van ons nationaal agrarisch product bij uitstek "de aardappel" in de wereld van de aardappel verwerkende industrie op een positieve wijze beïnvloeden.
Deze eerste NH₃/CO₂-installatie ontworpen en geleverd door GTI Koudetechniek B.V., voor het in koelen en invriezen van aardappelproducten in Nederland is daar weer een voorbeeld van. Productie van voedingsmiddelen m.b.v. nieuwe, milieuvriendelijke en innovatieve koudetechnische concepten, tegen geringere energiekosten en lagere milieubelasting worden ook door impulsen van nieuwe wetgeving gerealiseerd. Innovatie in combinatie met voortschrijdend inzicht resulteert in verbeteringen voor de branche(s) en voor het milieu.
Dit stelt de aardappel verwerkende industrie instaat om de consument een grote variatie van aardappelproducten aan te bieden.
Deze investeringen zijn bovenal goed voor het bestaansrecht van de producenten van deze voedingsmiddelen die zoals altijd al in grote mate afhankelijk zijn van de aardappel verwerkende industrie maar vooral van de consument.

Summary
A sharp ear to the market demanding new products and the application of an innovative marketing strategy resulted in a leading position of Aviko in the Dutch potato processing Industry.
Evolving insight to new developments in the field of Refrigeration, saving of energy and strong reduction of emission to the environment are the basics for investments meant to realise a continue sale of our pre-eminently national agriculture product "the potato" by the whole potato processing industry. This first NH₃/CO₂ Plant for a cooling-freezing tunnel for the potato processing industry in the Netherlands is a fine example of this.
The plant is designed and supplied by GTI Koudetechniek BV and is suitable for preparing a wide variety of processed potato products.
Production of food with new environmental friendly and innovative refrigeration concepts at low energy costs and low environmental load is already stimulated by new governmental legislation.
Innovation in combination with an eye on the future give better results in developments for the branches and the environment.
Herewith the Potato Processing Industry has the possibility to offer the consumers a wide range of processed potato products.
The investments are also of consequence for the social security of producers (farmers) of these potato's. They are for the greater part dependent on the processing industry and, more over, on the consumers of processed and fresh potatoes.

Kooldioxyde/CO₂/R744
Kooldioxyde is een relatief veilig koudemiddel: niet giftig, onbrandbaar en niet explosief. Andere belangrijke eigenschappen zijn: Het is evenals synthetische koudemiddelen zwaarder dan lucht. Bij een eventueel optredende lekkage leidt dit tot verdringing van lucht en bestaat er kans op verstikking. De optredende systeemdruk is hoog. Door de hoge druk en soortelijk gewicht van het gas is (de circulerende hoeveelheid koudemiddel) het debiet van CO₂ aanmerkelijk kleiner dan dat van de HFK's en NH₃. Dit heeft tot gevolg dat het gaszijdige gedeelte van de CO₂-installatie aanmerkelijk kleiner is.
De diameter van de gasleidingen is tot meer dan 50% kleiner, hetgeen leidt tot lagere kosten voor leidingen, montage en leidingisolatie. Een kleiner gasdebiet resulteert ook in het toepassen van kleinere compressoren. De kleinere inhoud compenseert het risico van de hoge systeemdruk. Het product van inhoud en druk is lager dan bijvoorbeeld bij NH₃.
Bij 31,06 ºC. en 73,8 bar bereikt CO₂ het kritisch punt. Dat betekent dat boven 31,06 ºC. de vloeistoffase voor CO₂ niet meer bestaat. Er is dan geen duidelijke faseovergang.
Een conventionele condensor is dan niet meer toepasbaar. Een kringloop met alleen CO₂ wordt daarom met drukken die dan kunnen oplopen tot 100 bar voor industriële doeleinden (nog)niet toegepast.
De druk-temperatuurrelatie voor CO₂ is zodanig dat bij vergelijkbare drukval t.o.v. NH₃, een veel kleiner temperatuurverschil optreedt. Het effect van drukval over lange leidingen of over de verdamper is daardoor veel minder merkbaar. Bij -40 ºC. betekent een drukval van 0,1 bar een temperatuurverschil van 2,5K voor NH₃ en 0,15K voor CO₂ Per graad temperatuurverschil neemt het energieverbruik met ca. 5% toe.
De praktische toepassing van CO₂ vindt plaats in de combinatie van NH₃/CO₂, Kooldioxyde wordt dan vanwege de hoge druk alleen toegepast in het lage temperatuurgedeelte van de z.g. cascade-installatie. In het hoge temperatuur-gedeelte is dan ammoniak aanwezig. Dit vanwege het feit dat NH₃ .een hoge mate van efficiency bezit, geen broeikaseffect heeft (ODP = 0 en GWP= 0). De ammoniakinhoud bij dit systeem is beperkt en is uitsluitend aanwezig in het hoge temperatuurgedeelte in de machinekamer en niet in de productieruimte of vriestunnel.

Belangstelling voor warmtepompen

Ir. P.C. Moerman - Themacommissie NVvK

Inleiding
Onze Nederlandse Vereniging voor Koude heeft een goede keuze gemaakt door het onderwerp “Meer rendement van een warmtepomp door kennis van koudetechniek” te kiezen voor een themamiddag. Nadat het zich eerst al liet aanzien dat de zaal bij TNO Apeldoorn (90 plaatsen) te klein zou worden, bleek ook de grotere zaal met circa 160 plaatsen de belangstelling maar net te kunnen bevatten. En dat was niet te vergeefs. 6 inleiders hadden de aanwezigen veel te vertellen, hetgeen de een uiteraard beter afging dan de ander. Maar het geheel was zeker geslaagd.
De bijeenkomst vond plaats op 26 september 2006 in het cultuurcentrum CODA (Cultuur Onder Dak Apeldoorn) te Apeldoorn en stond onder leiding van ing. Roberto Traversari van TNO. Bij de organisatie is dankbaar gebruik gemaakt van de hulp van de heer Klaas de Jong van Energieprojecten.com te Vledderveen (Dr.).
Warmtepompen
Warmtepompen zijn niets nieuws onder de zon. In feite is iedere koelmachine een warmtepomp. Echter de aandacht ligt bij warmtepompen bij de warme kant. Door nieuwe technieken begint de warmtepomp economisch en milieutechnisch aantrekkelijk te worden als verwarmingsbron.

KX-4: Slim warmtepompsysteem voor kantoren, hotels en winkelcentra

KX-4: Smart heatpumpsystem for offices, hotels and shoppingcentres

Alexander van Burg - Coolmark B.V. Barendrecht
Bewerking: Ing. D. Havenaar

Inleiding
Variabele koudemiddelstroomsystemen, afgekort VRF, zijn bijzonder geavanceerde airconditioningsystemen die zowel kunnen verwarmen als koelen.
De systemen kunnen zowel elektrisch als door middel van een gasverbrandingsmotor worden aangedreven. Er zijn echter wereldwijd maar een beperkt aantal producenten en leveranciers van deze systemen die de kantorenmarkt en winkelcentra beleveren.

Samenvatting
Op een toerengeregelde compressorunit kan een groot aantal binnenunits koeltechnisch worden aangesloten om individueel warmte en koude te kunnen leveren. De compressor kan elektrisch of met een gasmotor worden aangedreven.

Summary
Individual supply of heating or cooling of a large number of indoorunits connected to a compressorunit with speedcontrol can be delivered. The compressor can be driven either by an electric motor or an gas-driven motor

IKK 2006 (wordt vervolgd?)

Harja Blok - Hoofdredacteur RCC Koude & Luchtbehandeling

Inleiding
Toen op vrijdag 20 oktober 2006 de laatste bezoeker het beursterrein in Nürnberg verliet was er geschiedenis geschreven. Want met de 27ste uitvoering van de IKK-beurs is een eind gekomen aan de tweejaarlijkse reeks van IKK-beurzen in de Zuid-Duitse stad. Je kunt niet zeggen dat de IKK Nürenberg als een nachtkaarsje is uitgegaan. Volgens de officiële tellingen passeerden er 29.124 bezoekers de poort en dat waren er 1372 meer dan in 2004, terwijl ook het aantal exposanten iets groter was dan twee jaar geleden. Er stonden er 893 en dat waren er 12 meer dan tijdens de vorige uitgave.

Peter Hartings bij NVKL in dienst
Buitendienstmedewerker link tussen NVKL en installatiebedrijven

NVKL

Inleiding
“Ik kan me verplaatsen in de dagelijkse praktijk van koeltechnische installatiebedrijven, weet tegen welke problemen ze kunnen aanlopen en welke vragen dat oproept”. Aan het woord is Peter Hartings, de nieuwe buitendienstmedewerker van de NVKL. Hij werkte jaren bij bedrijven die qua profilering goed in het NVKL-ledenbestand zou kunnen passen. “Juist daardoor heb ik feeling met de bedrijven die ik nu over de mogelijkheden van de NVKL ga informeren".

Van de redactie

Gesloten wegens blut

Als kind hoorde uw redacteur een beroemd verhaal uit Canada. Het was in de tijd dat vele landgenoten daar hun heil gingen zoeken en massaal vertrokken met de “Groote Beer” en de “Zuiderkruis”. Het verhaal: een emigrant, nog niet goed op de hoogte met de gang van zaken in het nieuwe vaderland, had last van een joekel van een beer die de aardappeloogst in zijn schuur opvrat. Elke ochtend werd het dier slapend op de snel slinkende berg aardappels gevonden. De man poogde de beer naar buiten te lokken door middel van een reeks kekkernijen via de schuurdeur naar de open lucht. De volgende morgen keek hij met verbazing naar het resultaat: er lagen twee beren in de schuur.

De redactie ontving afgelopen week een iemeeltje van een lezer, die in toorn ontstoken was want de minister van Financiën heeft zonder boe of bah op 12 oktober j.l. enige subsidieregelingen tot 1 januari a.s. met onmiddellijke ingang op non-actief gesteld. Dat was geen stijl.
De schrijver betoogde dat dit leek op puur boerenbedrog: eerst de mensen op kosten jagen door hen te laten investeren in nieuwe machines en methoden ten gunste van het milieu, de duurzaamheid in het algemeen en het bestrijden van de klimaatveranderingen in het bijzonder. Het bedrijfsleven werd - nog steeds volgens de lezing van de boze briefschrijver - gelokt met grote zakken geld met daarop de namen van EIA, MIA, VAMIL en wat dies meer zij. Zo’n subsidie is niet kinderachtig en betekent vaak de doorslag om al of niet te gaan investeren. De man eindigde met de vraag of het ministerie dat niet een poosje van te voren had kunnen aankondigen, want dan had hij beter kunnen afwegen wat te doen. En of dit blad dit niet onder de aandacht van de verantwoordelijke autoriteiten kon brengen.

Nu is het altijd handig als men de boosheid laat betijen en daarna eens precies kijkt wat er gepubliceerd is. Zo had onze briefschrijver dan kunnen weten dat de VAMIL-regeling niet buiten werking is gesteld. De EIA (Energie Investeringsaftrek) en MIA (Milieu Investeringsaftrek) zijn acuut gestopt; de VAMIL (Ooit “Vervroegde afschrijving milieu-investeringen”, thans “Willekeurige afschrijving Milieu-investeringen”) werkt nog wel. Alle drie subsidieregelingen zijn overigens in opdracht van het ministerie van VROM tot stand gekomen. Of het feit dat het ministerie van Financiën de hand plots op de knip houdt bevorderlijk is voor de interdepartementale verhoudingen ligt geheel buiten ons gezichtsveld.
Op pagina 14 kunt u het formele bericht lezen. Ja, de inhoud maakt het klip en klaar. Van het ene moment op het andere wordt de subsidieregeling gestaakt en dat lijkt niet netjes.

Maar - en hier wenden we ons tot de geachte briefschrijver - wat denkt u dat er gebeurt als de minister schrijft: “Beste mensen, het spijt me wel, maar over drie weken stoppen de subsidieregelingen EIA en MIA omdat het geld op die datum op is”?

Juist. Dat gebeurt er dus.

En daarom doet de minister dat niet drie weken van te voren. Nog geen dag. Hij gaat geen rijtje lekkernijen naar buiten leggen omdat hij weet dat er dan per definitie twee beren op de snel slinkende berg euro’s liggen.

Harja Blok - Hoofdredacteur RCC Koude & Luchtbehandeling