Tijdens de afscheidsviering, op zaterdag 4 juli 2009, voorafgaand aan de begrafenis heeft Prof. Rob Kouffeld (als vroegere collega van Dolf) op verzoek van de familie een toespraak gehouden.
In RCC K&L (nummer7/8) is een door Henk van der Ree en Carlos Infante Ferreira geschreven "In Memoriam" opgenomen.
Op deze pagina zijn de toespraak en het 'In Memoriam' te lezen.

Lieve Margriet, kinderen en kleinkinderen,

Klimaatregeling was het vak, of beter gezegd, de passie van Dolf. Vanuit dit gegeven wil ik graag iets over Dolf vertellen.

In de vorige eeuw lag het accent van het vakgebied op het bereiken van een goed binnenklimaat, liefst wel gepaard gaande met een niet te hoog energiegebruik. De laatste jaren verschoof de aandacht meer en meer naar beperking van het energiegebruik, waarbij vanzelfsprekend toch een aanvaardbaar binnenklimaat moest kunnen worden bereikt. Veel publiciteit is recent gegeven aan een systeem van verdampingskoeling, waarmee zonder gebruik van energiegebruikende compressoren in veel gevallen een aanvaardbaar binnenklimaat kan worden bereikt. Wat velen niet weten, is, dat Dolf dit systeem al in de 80-er jaren van de vorige eeuw bestudeerde. Ik weet dat zo goed, omdat ik in die tijd in Delft arriveerde en Dolf vaak met mij over dit systeem discussieerde. Toepassing was in die tijd nog moeilijk, omdat de goede componenten niet voorhanden waren. Nu is dat gelukkig anders.

Een parallel doet zich voor met de energiebesparende kas. Dolf was, eveneens in de 80-er jaren, al bezig met zijn energiezuinige kas. Nu staan de vakbladen er vol mee en anderen lopen weg met de eer. Hoe komt dit?

Hiermee raken we aan de persoon Dolf. Hij was in zijn werk zorgvuldig en voorzichtig. Hij kwam niet graag met proefballonnetjes naar buiten, maar werkte liever stug door om zijn resultaten te controleren en te verbeteren. Hij was zeer bescheiden, waardoor hij niet gauw de eer voor zichzelf opeiste.

Gelukkig werden zijn prestaties aan de TU wel onderkend, waardoor hij, zeer terecht, met financiële steun vanuit het vakgebied, tot hoogleraar Klimaatregeling werd benoemd. Belangrijker nog dan de erkenning, die hem hierdoor ten deel veel, was voor Dolf dat hem nu door het aantrekken van promovendi, de mogelijkheid werd geboden zijn onderzoeken verder voort te zetten. Hij was niet alleen een wáár onderzoeker, maar ook een zeer gewaardeerd onderwijzer, die zijn promovendi tot hoge prestaties inspireerde. Dat ondervonden ook de vele afstudeerders, die hij de afgelopen jaren wist aan te trekken.

Hij deelde zijn kennis en inzichten niet alleen binnen de Universiteit. Dolf was ook zeer actief in de TVVL, de vereniging die installatie-geïnteresseerden in alle geledingen bindt. Hij bekleedde vele functies binnen de TVVL, maar vooral door zijn werkzaamheden in de Stuurgroep Klimaattechniek en als lid van de Technische Raad, kon hij zijn ervaringen delen met de toekomstige generaties. Als erkenning voor deze inzet ontving hij de Gouden TVVL Penning en als waardering voor zijn vele studies, publicaties en voordrachten ontving hij de prestigieuze B.J. Max-prijs.

Dolf geloofde ook heilig in geïntegreerd ontwerpen, het op elkaar afstemmen van het bouwkundig ontwerp en het installatie ontwerp. Het is dan ook niet verwonderlijk, dat Dolf jarenlang deel heeft uitgemaakt van de Programmaraad van de Stichting Bouwresearch.

Ik memoreerde al eerder de persoon Dolf. Ik noemde hem zeer bescheiden. Maar hij kon ook zeer vasthoudend zijn. Dat bleek vooral uit de werkzaamheden die hij in het kader van zijn eigen adviesbureau 'Klima Delft' uitvoerde. Hij slaagde er namelijk in voor vele projecten, externe financiering te verkrijgen. Zijn projecten op het terrein van verdampingskoeling en beperking van het energiegebruik in kassen, konden veelal rekenen op de steun van Senter Novem.

Dolf hield zich eveneens bezig met energie-opslag. Bij het meer toepassen van duurzame energie is energie-opslag onontbeerlijk. Dolf keek speciaal naar de opslag van warmte en wel in de vorm van faseovergang, dat wil zeggen de overgang van vast naar vloeibaar en omgekeerd, in materialen bij omgevingstemperatuur. Eén van zijn twee huidige promovendi is op dit terrein actief.  De tweede promovendus, of beter gezegd promovenda, houdt zich bezig met verdampingskoeling.

Ik kom nog even terug op de persoon Dolf. Het was heel plezierig om met hem samen te werken. Dat heb ik zelf een aantal keren mogen ervaren. Eerst in de jaren '84 tot '88, toen ik in deeltijd aan de leerstoel Klimaatregeling was verbonden. In de jaren daarvoor, toen prof. Boeke al was vertrokken, hadden Dolf en zijn collega's gezorgd voor een regelmatige toestroom van studenten en Dolf, samen met Jan van der Kooi, bereidde mij een soepele intrede in de leerstoel.

We hebben ook samengewerkt in projecten. Zo herinner ik mij onze samenwerking bij het verbeteren van het binnenklimaat in de Statenzaal in het gebouw van de Tweede Kamer. Dolf ondersteunde onze aanbevelingen met doorwrochte berekeningen. Maar nog belangrijker was bijna, dat Dolf, door zijn rustige en duidelijke manier van argumenteren, al gauw wist te overtuigen.

Natuurlijk zal Dolf het meest worden gemist in zijn directe omgeving. Maar ook in het vakgebied zullen velen Dolf missen. Zijn collega's, zijn promovendi en zijn studenten. Maar zij zullen hem niet gauw vergeten.

Dolf was knap, Dolf was goed, Dolf was een fijn mens!

In Memoriam Dolf van Paassen
door Henk van der Ree en Carlos Infante Ferreira, gepubliceerd in RCC K&L (nummer7/8).

Dinsdag 30 juni 2009 heeft Prof. Dr. Ir. Dolf van Paassen, Hoogleraar Energie in de Gebouwde Omgeving, het aardse leven verlaten. In minder dan drie maanden heeft een ziekte zijn leven ontnomen. Hij was 6 juni jl. 68 jaar geworden. 

Dolf is in 1967 aan de Technische Universiteit Delft afgestudeerd bij Prof. Nauta Lemke als elektrotechnisch ingenieur. Na een periode bij het Shell Laboratorium in Amsterdam is hij in 1971, als wetenschappelijk medewerker, in dienst getreden bij de TU Delft Faculteit Werktuigbouwkunde. Sindsdien is hij actief geweest op het gebied van de klimaatbeheersing in gebouwen. In 1981 is hij bij Prof. Boeke gepromoveerd op het proefschrift 'A new approach to the calculation of the effect of the outdoor and indoor climate on the energy consumption in buildings based on methods of statistical analysis'. Van 1985 tot 1998 was hij universitair hoofddocent en sinds 1998 hoogleraar Energie in de Gebouwde Omgeving. 

Dolf en zijn onderzoeksthema's waren populair bij de studenten. Vele jaren was zijn aandacht gericht op de opmars van regel- en besturingstechnieken in klimaatinstallaties, waarvoor hij als elektrotechnisch ingenieur een uitstekende achtergrond had. En in recente jaren had hij veel afstudeerders op de gebieden faseovergangsmaterialen (PCM's) voor de klimaatbeheersing van gebouwen, 'desiccant' koelen / ontvochtiging, warmte- en koudeopslag in aquifers, gebouwen met een dubbele façade en conditionering van gesloten kassen. Ook zijn colleges over Klimaatbeheersing waren populair. Zijn streven was om zoveel mogelijk gebruik te maken van natuurlijke bronnen om tot comfort in gebouwen te komen. Dit was misschien mede geïnspireerd door zijn gevoel voor de natuur, wat tot uitdrukking kwam in vele aquarellen van zijn hand. 

Tot drie maanden geleden was hij professioneel nog zeer actief in zijn adviesbureau en begeleidde hij daarnaast twee promovendi op het gebied van faseovergangsmaterialen en 'desiccant' koelen. 

Hij was actief lid van de TVVL (Nederlandse technische vereniging voor installaties in gebouwen), nam deel aan commissies, bracht lezingen in en was voorzitter van de B. J. Max jury. Zelf heeft hij trouwens in 1999 deze prijs ontvangen, alsook de gouden TVVL penning (een onderscheiding voor zijn hele oeuvre). 

Ook was Dolf lid van de commissie E1 (Air conditioning) van het IIR (International Institute of  Refrigeration) en van de commissies Verdampingskoeling en EPN van  de KNVvK (Koninklijke Nederlandse Vereniging voor Koude). 

Velen zullen het als een voorrecht hebben ervaren hem als leermeester en collega te hebben gehad. Wij zullen hem erg missen en hopen dat al die goede herinneringen Margriet, Daphne, Marcia en de andere naasten enigszins troosten in dit grote verlies.

Carlos Infante Ferreira
Henk van der Ree